نقدی بر کتاب فهم علم اجتماعی از چشم‌انداز نظریه کنشگرشبکه

Abstract

کتاب فهم علم اجتماعی در نقد رویکردهای پوزیتیویستی به علم اجتماعی و نیز رویکردهای تعین‌گروانه در علوم اجتماعی چه تعین‌گرایی زیست‌شناختی چه اجتماعی و چه روان‌شناختی خوب عمل می‌کند. تریگ، در ساحت واقع‌گرایی انتقادی، بسیاری از دوگانگی‌های رایج را به‌خوبی و به‌تفصیل به نقد می‌کشد و با نقد دوگانگی واقع‌گرایی خام/ ناواقع‌گرایی تلاش می‌کند در عین گذار از روش‌شناسی‌های خام پوزیتیویستی و واقع‌گرایان غیرانتقادی راهی را برای ارزیابی و داوری عقلانی باز کند. با این حال چنانکه خواهیم دید تریگ روش‌شناسی‌اش را خوب نمی‌پروراند؛ او از عینیت و ارزیابی بی‌طرفانه عقلانی دم می‌زند ولی دست‌مایه‌ای در اختیار خواننده قرار نمی‌دهد. از این گذشته فهمی که از چیستی جامعه و ساختارها و واقعیت‌های اجتماعی دارد ممکن است وجه تجربه‌گروانه روش‌شناسی‌اش را به خطر بیندازد. همچنین بعضی از بحث‌های تریگ در حوزه عقلانیت ابهام دارد و در نقد برساخت‌گرایان و نسبی‌گرایان چندان دقیق عمل نمی‌کند.