بررسی و نقد کتاب تجربه‌ی واحد، مطالعه‌ای تطبیقی در مبانی عرفان‌های جهانی

Abstract

فلسفه عرفان از شاخه­های فلسفه مضاف و از موضوعات مورد توجه عرفان پژوهان است. در این حوزه سه نظریه ساخت گرایی، حکمت خالده و توجه به حیث غیرالتفاتی در این حوزه مطرح شده­است و افرادی چون استیس، جیمز از پردازندگان نظریه اول و کتز از مطرح­کنندگان نظریه دوم و فورمن از طراحان نظریه سوم به­شمار می­آیند. در بررسی کتاب <em>تجربه</em> <em>واحد</em> از آثار جدید مربوط به فلسفه عرفان به این نتایج دست یافتیم که نویسنده به­رغم زحمات زیاد به مبانی نظری حکمت خالده اشاره نکرده و در عین حال نظرات ادیان در موضوع را نکاویده و در مواردی هم ادعاهای ناصواب درباره آنها مطرح کرده است. مثلاً در جایی از کتاب منکر وجود، وحدت وجود در دین یهود شده که اشتباه است. عدم توجه دقیق به نظریه­های ساخت­گرایی و حکمت خالده که ربط مستقیمی به این موضوع دارند، از اعتبار این کتاب کاسته است. البته پرداختن به تجربه واحد هم می­تواند به بسط این مبحث کمک کند و زمینه­ساز هم­گرایی در میان ادیان و پیروان آنها گردد و گامی در راه تعمیق باورهای دینی به شمار آید.