خوانش تحلیلی - انتقادیِ کتاب جستارهایی در چیستی هنر اسلامی

Abstract

هدف از نوشتن این مقاله، نقد محتوایی و شکلی کتاب جستارهایی در چیستی هنر اسلامی (مجموعه مقالات و درس‌گفتارها) است،این کتاب از جمله کتاب‌های مبنایی در مورد گفتمان هنر اسلامی با رویکردهای مختلف به شمار می‌رود. نویسندگان مقالات این کتاب، با طرح مباحث نظری در چارچوب نگرش‌های تاریخ‌نگارانه، اشراقی، فقهی، عرفانی، جامعه‌شناختی، نشانه‌شناختی و هرمنوتیک به دنبال بررسی ماهیت و چیستی هنر اسلامی بوده اند.مسئله اصلی این مقاله طرح این پرسش بنیادی است که رویکردهای عرفانی و حکمی به عنوان گفتمان سنت‌گرا و نیز رویکردهای تاریخ‌گرا به عنوان گفتمان‌های توصیف محور چگونه می‌توانند هنر اسلامی را تحلیل و تفسیر نمایند و از برایند آن روزنه‌های درک و دریافت پیچیدگی‌های گفتمان هنر اسلامی را برای ما آشکار سازند. ضرورت و اهمیت نگاه نقادانه به کتاب جستارهایی در چیستی هنر اسلامی به منظور تحلیل دقیق‌تر و نیز تبیین سازوکارهای و ویژگی‌های رویکردهای مختلف در تحلیل گفتمان هنر اسلامی است. به همین دلیل نشان دادن اهمیت کتاب مورد بحث با آشکارسازیِ کارکردهای تحلیلی آن با هدف راهنمایی مخاطبین و دانشجویانی که دغدغه مطالعات هنر اسلامی را دارند، ضروری است.