تحلیل و نقد اندیشه‌‌های آمارتیا سن درباب توسعه

Abstract

<span lang="FA">فرضیة اصلی آمارتیا سن در کتاب <em>توسعه یعنی آزادی</em> این است که غلبه بر مشکلات توسعه مستلزم رسمیت</span><span lang="FA" dir="LTR">‎</span><span lang="FA">بخشی به آزادی‌های فردی است. برطبق نگرش لیبرالیستی او، آزادی هم ابزار و هم هدف توسعه است. اساساً، توسعه ازدیدگاه سن همان فرایند گسترش آزادی‌های واقعی ازقبیل افزایش طول عمر و امید به زندگی، یعنی درواقع آزادی ادامۀ حیات و افزایش کیفیت زندگی است. در نقد رویکرد <em>توسعه یعنی آزادی</em> سعی شد به نقدهایی ازقبیل سازگاری و انسجام‌نداشتن میان مؤلفه‌های اصلی توسعه ازدیدگاه سن ازقبیل تعارض عقلانیت ابزاری با آزادی، نقد رابطة دموکراسی با توسعه، نقد رویکرد او به جمعیت، و ... پرداخته شود. رویکرد سن ازآن</span><span lang="FA">‌</span><span lang="FA">جاکه هیچ الزام ارزشی ذاتی و ازپیش‌معیّنی به‌جز نفس آزادبودن ندارد، نتیجتاً، با نظام‌های ارزشی ازجمله دین سازگار نیست. هم</span><span lang="FA">‌</span><span lang="FA">چنین، رابطة ساختاری کل‌نگرانه و تاریخی افراد و دولت‌ها با نظام جهانی در رویکرد سن مورداهتمام جدی قرار نگرفته است.</span>