نقدی بر کتاب <i>ادبیات و انقلاب: نویسندگان روس</i> جامعه‌شناسی ادبی انقلاب: رابطة متناقض‌نمای ادبیات و انقلاب

Abstract

رابطۀ انقلاب و ادبیات را در سه دورۀ متمایز می‌توان مفصل‌بندی کرد. در دورۀ اول، پیش‌از برقراری نظم انقلابی، ادبیات موتور محرکۀ شعارهای انقلاب و گسترش‌دهندۀ آن به لایه‌های طبقاتی و اجتماعی است. در مرحلۀ ثبات و نهادسازی انقلاب ادبیاتِ مستقل طرد و حذف می‌شود و در دورۀ سوم، با تردید نسبت به آموزه‌های انقلابی ادبیات مسیری یک‌سر متفاوت از انقلاب در پیش می‌گیرد. کتاب سه‌گانۀ <em>ادبیات و انقلاب</em>، نوشتۀ یورگن روله، دراصل، شرحی از این دوره‌های سه‌گانه است. نویسنده در کتابِ اول ازطریق تحلیل متن و هرمنوتیک هم‌راهی و رویارویی نویسندگان روس با انقلاب اکتبر را بررسی می‌کند. در کتاب دوم، به رابطۀ مارکسیسم و نویسندگان اروپایی و به‌ویژه آلمان می‌پردازد و تولید آثار ادبی را درطیِ سال‌های 1917 تا 1960 موردکاوش قرار می‌دهد. کتاب سوم نیز به شرح روایت آثار ادبی در امریکای لاتین می‌پردازد. مقالۀ حاضر با خوانش آثار یورگن روله و به‌ویژه کتاب <em>ادبیات و انقلاب: نویسندگان روس</em> نسبت میان انقلاب و ادبیات را از دریچۀ فراتاریخ‌نگاری هایدن وایت، تحلیل ادبی گرینبلات، و پسافرمالیسم باختین موردسنجش‌ونقد قرار داده است.