تحلیل وضعیت توسعه‌یافتگی دهستان‌های استان لرستان با تأکید بر توسعه و امنیت پایدار

Abstract

مقدمه: پراکندگی متفاوت جمعیت و فعالیت در پهنه کشور در سکونتگاه‌های انسانی، اعم از شهری و روستایی به دلایل مختلف موجب نابرابری و عدم توازن در پهنه فضای سرزمینی کشور شده که این نابرابری در توسعه خود تهدیدی بر ثبات و امنیت پایدار (گهگاه تقویت نیروهای گریز از مرکز و واگرا، مهاجرت‌های روستاییان به شهر، عدم امنیت غذایی، فقر و بیکاری، بزهکاری، سوءاستفاده بیگانگان و...) در سطح فضای سرزمینی است. روش: پژوهش حاضر از نوع تحلیلی- توصیفی بوده و به‌منظور سطح‌بندی دهستان‌های نمونه از فن چند شاخصه تاپسیس بهره گرفته شده است. شاخص‌های مورداستفاده برای سطح‌بندی در سه بعد اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی و کالبدی- محیطی بوده است. وزن‌دهی به شاخص‌ها با استفاده از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) تعیین شده است و در این خصوص از دیدگاه کارشناسان که به تعداد 15 نفر (از اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها) انتخاب شدند، بهره گرفته شده است. یافته‌ها: سنجش توسعه‌یافتگی دهستان‌های استان لرستان و تحلیل فضایی آن نشان داد عوامل درونی و بیرونی در طی چند دهه گذشته توسعه نامتوازن فضایی را موجب شده است به‌نحوی‌که در برخی مناطق نیروهای وادارنده توسعه و به‌تبع آن، ساختارها و کارکردهای توسعه‌آفرین شکل گرفته و در برخی مناطق نه‌تنها ساختارهای لازم شکل نگرفته بلکه در مواقعی نارسائی ساختاری موجب نابرابری توسعه انسانی و نارسائی در شاخصه‌های امنیت پایدار شده است. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج به‌دست‌آمده شایان‌ذکر است راه برون‌رفت از عدم توازن ایجاد شده و حرکت به سمت توسعه و امنیت پایدار اصلاح ساختاری-کارکردی در ابعاد مختلف مرتبط با توسعه سکونتگاه‌های انسانی در سطوح کلان و محلی است.