تأثیر استفاده از GIS و نظام تصمیم گیری ANP بر تعیین مسیر مناسب حمل جاده ای گاز مایع (مطالعه موردی: کلان شهر کرج)

Abstract

حمل ونقل جاده ای از رایج ترین شیوه های حمل ونقل در جهان است. بخشی از حمل ونقل جاده ای به کالاها و مواد خطرناک مربوط است که علاوه بر داشتن منافع فراوان، می تواند آسیب های جبران ناپذیری نیز به همراه داشته باشد؛ بنابراین باید پس از اطمینان از ایمنی محمولۀ موردنظر، مناسب ترین مسیر برای جابهجایی مواد خطرناک انتخاب شود. هدف این پژوهش، تعیین مسیر مناسب حمل جاده ای گاز مایع به عنوان یکی از مواد خطرناک در کلان شهر کرج است. در این کلان شهر، حملونقل جاده ای گاز مایع در شش مسیر صورت میگیرد. روش این پژوهش به این صورت است که ابتدا برای تعیین مسیر مناسب، معیارهای اقتصادی، اجتماعی، امنیتی و زیست محیطی را در نظر گرفته و برای وزندهی به این معیارها از فرایند تحلیل شبکه ای (ANP) استفاده شده است. برای بررسی و تحلیل دقیق تر و سریع تر خطر حمل، روش مذکور با سامانۀ اطلاعات جغرافیایی (GIS) پشتیبانی شده است. درنهایت پس از محاسبۀ وزن نهایی گزینه ها، به ترتیب مسیرهای 6، 1، 3، 5، 4 و 2 با 187511/0، 178503/0، 169203/0، 165477/0، 152003/0 و 147304/0 برای حمل ونقل گاز مایع در کلانشهر کرج مناسب می باشند. با توجه به نتایج به دستآمده از آنالیز حساسیت دینامیکی، مسیر 6 نسبت به معیارهای مراکز در معرض خطر با 9/7 درصد و اقتصادی با 8/5 درصد حساسیت بیشتری نشان داده است. بر اساس آنچه از این پژوهش به دست آمده، پیشنهاد می شود که برای تعیین مسیرهای مناسب حمل ونقل مواد خطرناک از سامانۀ اطلاعات جغرافیایی استفاده شود؛ زیرا ویژگی عمدۀ این سامانه و هدف نهایی آن، تهیۀ سیستم پشتیبان برای تصمیم سازی ها است؛ بنابراین ترکیب فرایند تحلیل شبکه ای و سامانۀ اطلاعات جغرافیایی میتواند در تعیین مسیر مناسب برای حمل ونقل جاده ای مواد خطرناک بسیار مؤثر باشد