اصلاح طرح هندسی میدان با هدف بهبود مؤلفه‌های ترافیکی با استفاده از نرم‌افزار شبیه‌ساز Aimsun (مطالعۀ موردی: میدان شیخ عطار نیشابوری چالوس)

Abstract

زمینه و هدف: کنترل ظرفیت میدان، نکتۀ بسیار مهم و حساسی است که باعث عملکرد صحیح کل شبکۀ حمل‌ونقل شهری می‌گردد. توسعۀ زیرساخت‌ها با توجه به منابع محدود موجود، باید به‌گونه‌ای انجام پذیرد که حرکت روان و ایمنی را برای جریان ترافیک فراهم نماید. روش: یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر عملکرد میدان‌ها، هندسۀ میدان می‌باشد. در این پژوهش که از نرم‌افزار شبیه‌ساز Aimsun به‌منظور مدل‌سازی در سطح خرد‌نگر استفاده گردیده، میدان شیخ عطار نیشابوری چالوس شبیه‌سازی ‌شده و موردتحلیل و بررسی قرار گرفته است. داده‌های حاصل از سرشماری مطالعات میدانی شامل سرشماری تعداد خودروهای سواری، اتوبوس‌های عبوری و کامیون‌ها در محدودۀ میدان و رویکردهای منتهی به آن در ساعت اوج ترافیک (از 7 الی 8 عصر) بوده است. به‌علاوه، درصد انتخاب مسیر حرکت خودروها در میدان نیز به‌منظور تعیین وضعیت ترافیکی میدان مشخص گردید. پس از جمع‌آوری و ورود داده‌ها در نرم‌افزار Aimsun، کالیبراسیون و بومی‌سازی نرم‌افزار صورت گرفت تا خروجی نرم‌افزار بر اساس شرایط منطقه تنظیم گردد و نتایج حاصل دارای صحت و اعتبار کافی باشد. سپس پیشنهادهایی در غالب هفت سناریو برای اصلاح طرح هندسی آن شامل دو میدان دایره‌ای‌شکل با قطرهای‌ 35/21 و 14/33 متر، دو میدان بیضی‌شکل با قطرهای بزرگ 04/46 و 34/50 متر و قطر کوچک برابر با 35/21 متر، یک میدان به‌شکل منحنی و دو میدان به‌شکل اشکی ارائه گردیده و شبیه‌سازی شدند. یافته‌ها: به کمک خروجی‌های نرم‌افزار، متغیرهای مؤثر جریان ترافیک میدان برای وضعیت موجود و پیشنهادها، توسط نمودارها و جدول­ها بررسی گردید و در نهایت سناریوی پنجم ‌پیشنهادی به‌دلیل بهبود مؤلفه‌های ترافیکی (تأخیر 44 درصد، چگالی 46 درصد، زمان سفر 32 درصد و سرعت 40 درصد) به‌عنوان گزینۀ نهایی انتخاب شد. با بررسی نتایج مشخص گردید که با افزایش ناحیۀ تداخلی می‌توان حجم ترافیک عبوری و سرعت حرکت وسایل نقلیه را افزایش و چگالی خودروها را کاهش داد و در نتیجه جریان ترافیک را بهبود بخشید. همچنین با طراحی مناسب دور‌برگردان به‌منظور عبور تانکرهای نفت‌کش در قسمت جنوبی میدان موردمطالعه به‌شرط داشتن حریم لازم، سناریوی استفاده از میدان اشکی‌شکل، نتایج بهتری را به‌همراه خواهد داشت.