تحلیل جرم شناسی اختلاس

Abstract

جرم اختلاس از جرایمی است که به سبب نقض اعتماد موجود مابین سازمان(دولت یا نهادهای خصوصی) و کارمندان، هزینه های اقتصادی، اجتماعی و روانی سنگینی را بر دولت، سازمان ها و در کل سیستم اقتصادی کشورها تحمیل می کند. پیچیده و فنی بودن برخی مشاغل، تقلب و پنهان کاری مرتکبان و نبود آثار مادی موجب دشواری کشف این جرم و افزایش رقم سیاه آن شده است. شیوع ارتکاب چنین جرایمی اساس و مشروعیت دولت ها و سازمان های مختلف را زیر سؤال می برد و بذر بی اعتمادی و بدبینی را نسبت به آنها در جامعه پراکنده می کند، از این رو بررسی همه جانبه ویژگی های این جرم و مرتکبین آن، ریشه ها و پیامدها به منظور شناخت و برنامه ریزی جهت کاهش موارد ارتکاب آن ضروری ب هنظر می رسد. بررسی ابعاد گوناگون حقوقی، جامعه شناختی، جرم شناختی و... این جرم نقش مهمی در درک فرایند وقوع این پدیدة شوم دارد. در این نوشتار ضمن بررسی زمینه ها و ویژگی های جرم اختلاس و مرتکبین آن با بهره گیری از آموزه های برخی نظریات جرم شناسی به تحلیل فرایند وقوع این جرم پرداخته شده است. از منظر جرم شناختی می توان علل گوناگونی همچون وجود فرصت مناسب مجرمانه، فشار ناشی از شرایط و موقعیت های خاص، خنثی سازی موانع و کنترل کننده های درونی فرد، ضعف در کنترل خود خصوصاً در موقعیت های مناسب برای ارتکاب جرم و... را برشمرد. هم چنین به نظر می رسد کاستن از فرصت های مناسب مجرمانه، حذف منابع فشار بر کارمندان و ارتقای اخلاقیات در سازمان و... می تواند نقش مؤثری در کاهش وقوع این جرم داشته باشد.