تبیین عوامل مؤثر بر کج‌رفتاری موتورسواران بر مبنای رویکرد انحراف رفتاری مطالعه موردی موتورسواران شهرستان کاشان در سال 1393

Abstract

کج‌رفتاری موتورسواران از جمله عوامل افزایش حوادث خیابانی و جاده‌ای و آسیب‌های ناشی از آن می‌باشد، علیرغم جدی بودن این مسئله در حوزه جامعه‌شناسی تحقیقات اندکی در این زمینه صورت گرفته است. در حالی که برای تغییر رفتارهای نامناسب و مخاطره‌آمیز لازم است عوامل آن را شناسایی نمود. در این پژوهش رانندگی با موتورسیکلت یک فعل اجتماعی در نظر گرفته شده و برای تبیین کج‌رفتاری موتورسواران از چارچوب تئوریکی انحراف رفتاری استفاده شده است. این پژوهش از نوع تحقیق کیفی بوده و در آن از نمونه‌گیری مبتنی بر هدف با حداکثر تنوع استفاده شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاری و بدون ساختار با 15 موتورسوار به دست آمده و تا رسیدن به اشباع داده‌ها ادامه یافته است. همچنین، نتایج تحقیق به روش تحلیل محتوایی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. یافته‌های تحقیق با توجه به عوامل مورد تأکید رویکرد انحراف رفتاری در 4 مضمون شامل عدم کنترل اجتماعی (کنترل رسمی و خودتنظیمی)، فرصت‌های افزایش یافته برای آموزش شیوه‌های کج‌‌رفتاری، دسترسی به شیوه-های نابهنجار تخلیه هیجان و نیاز به تأیید اجتماعی، فشار و الگوی نقش انحرافی استخراج گردیده است. در مجموع نتایج تحقیق، هر یک از موارد فوق را به عنوان دلایل اساسی بروز کج‌رفتاری موتورسواران مورد تأیید قرار داده است.