شناسایی مؤلفه‌ها و شاخص‌های مدیریت بحران‌های اجتماعی و ارائه الگوی کاربردی انتظامی

Abstract

زمینه و هدف: ناآرامی اجتماعی عملی غیرقانونی و خشونت‌آمیز است که توسط گروهی از مردم به وقوع پیوسته و ضمن ایجاد تخریب و صدمات مالی و جانی برای جامعه، موجب ایجاد ناامنی و هرج و مرج در منطقه می‌شود. هدف از این تحقیق، ارائه الگویی مناسب و کارآمد به منظور مدیریت و مهار ناآرامی‌های اجتماعی است. روش: این تحقیق از نظر هدف، کاربردی، از نظر روش، تلفیقی با دو شیوه کیفی و کمی و از نظر نوع، توصیفی- تحلیلی و همچنین پس رویدادی است. داده‌ها و اطلاعات تحقیق به‌صورت کتابخانه‌ای و میدانی به‌دست آمده و به این منظور، ضمن مطالعه و انجام مصاحبه با 10 نفر از فرماندهان و مسئولین فرماندهی انتظامی خراسان رضوی که در مدیریت جریان 88 مشهد حضور فعال داشته‌اند، اسناد و مدارک موجود یگان نیز مورد بررسی دقیق قرار گرفت. سپس از تعداد 60 نفر از مسئولین انتظامی استان و مشهد مقدس که در جریان عملیات مذکور شرکت فعال داشته‌اند، به‌وسیله پرسشنامه 38 سوالی (پایایی 89/0) محقق ساخته از نوع طیف لیکرت نظر خواهی شد. یافته‌ها: از بین چهار سطح اصلی مدیریت بحران، دو حوزه پیش‌بینی و پیش‌گیری به‌عنوان مهمترین مؤلفه‌ها و در این دو مؤلفه، شاخص‌هایی از قبیل؛ کانون‌های جرم خیز، میزان خسارات احتمالی وارده به سیستم و سازمان، عوامل تهدید کننده نظام و نظم و امنیت و مخل آسایش فردی نیز به‌عنوان عوامل حایز اهمیت تشخیص داده شدند. نتیجه گیری: با انجام آزمون رتبه‌بندی بین مؤلفه‌ها و شاخص‌های مذکور؛ پیش‌بینی به‌عنوان اولین مؤلفه‌ی کانون‌های شکل‌گیری بحران در سطح شهر و میزان تهدید احتمالی علیه نظام نیز به‌عنوان مهم‌ترین شاخص در هر حوزه معین شدند.