ارزیابی روش‌های تحقیق در عملیات برای بررسی مسائل نظامی

Abstract

<em>تحقیق در عملیات از دیرباز به مسائل نظامی توجه داشته و شروع و رشد آن با این‌گونه مسائل پیوند خورده است. روش‌ها و فنون تحقیق در عملیات قابلیت‌های فراوانی برای بررسی و حل مسائل نظامی دارند. تحقیق حاضر از منظر جهت‌گیری، بنیادی، از منظر فلسفی، تفسیری و از بعد هدف توصیفی است. هدف تحقیق حاضر ارزیابی استدلالی و توصیفی توانمندی‌ها و قابلیت‌های روشی تحقیق در عملیات برای بررسی مسائل نطامی است؛ بدین منظور در ابتدا با استفاده از گونه‌شناسی جامع و متداول جکسون، با استفاده از برخی ابعاد اساسی، مسائل نظامی طبقه‌بندی گردید؛ در ادبیات گونه‌شناسی‌های دیگری مانند مینگرز و کاسیرس هم وجود دارند که بیشتر روشی هستند؛ در هر سنخ نمونه‌ای از مسائل نظامی برای شفافیت بیشتر توضیح داده شده است؛ سپس با استفاده از طبقه‌بندی‌های روشی محققین مقاله، مصاحبه با خبرگان داخلی و خارجی، مرور ادبیات و نمونه‌های موردی، روش‌های مناسب برای هر یک از مسائل مشخص شد. مسائل با کاربست گونه‌شناسی جکسون، به شش دسته هنجاری ـ عملیاتی، متکثر ـ عملیاتی، عمل‌گرایانه ـ عملیاتی، هنجاری ـ اجتماعی، متکثر ـ اجتماعی و عمل‌گرایانه ـ اجتماعی تقسیم می‌شوند. در پژوهش حاضر برخلاف تحقیقات قبلی که صرفاً ماهیت مسئله‌ای یا روشی دارند هر دو جنبۀ در نظر گرفته شده و قابلیت‌های فنون تحقیق در عملیات برای هر سنخ از مسائل به صورت استدلالی ارزیابی گردید؛ همچنین در ادامه دستورالعمل و چارجوبی برای روش‌شناسی ترکیبی در مواجهه با این مسائل از منظر نوع روش‌ها و ماهیت پارادایمی ارائه شد.</em>