«حلقۀ کندوکاو اخلاقی»، رویکردی نوین در تربیت اخلاقی

Abstract

هدف اصلی این پژوهش مقایسۀ رویکرد فلسفه برای کودکان با سایر رویکردهای مهم در موضوع تربیت اخلاقی است. بدین منظور با طبقه‌بندی رویکردهای تربیت اخلاقی بر اساس ابعاد وجود آدمی (باور، عاطفه، اراده و رفتار) به رویکردهای باورمحور، عاطفه‌محور، اراده‌محور و رفتارمحور، مهم‌ترین نظریه‌ها ذیل هر یک از این رویکردها به طور مختصر تبیین شده است. در رویکرد باورمحور، نظریۀ تبیین ارزش‌ها و نظریۀ رشد قوۀ قضاوت اخلاقی پیاژه-کلبرگ، در رویکرد عاطفه‌محور، نظریۀ مراقبتیِ گیلیگان، در رویکرد اراده‌محور، نظریۀ سنتی-ارسطویی و در رویکرد رفتارمحور، نظریۀ رفتارگرایی اسکینر به اختصار تبیین شده‌اند و سپس مزایا و معایب هر یک به ویژه انتقادات وارد بر آن‌ها از منظر برنامۀ فلسفه برای کودکان مورد بحث قرار گرفته است. در ادامه تلاش شده است ضمن یک مقایسۀ تطبیقی نشان داده شود چه اشتراک‌ها و افتراق‌هایی میان رویکرد برنامۀ فلسفه برای کودکان در تربیت اخلاقی که آن را به طور مختصر «حلقۀ کندوکاو اخلاقی» می‌نامیم، با هر یک از نظریه‌های رقیب وجود دارد. نتیجۀ نهایی این است که «حلقۀ کندوکاو اخلاقی» از تمام رویکردها و نظریه‌های دیگر در تربیت اخلاقی متمایز است و بنیان‌گذاران این برنامه به صورت آگاهانه تلاش کرده‌اند نظریه‌ای در تربیت اخلاقی ارائه دهند که ضمن پوششِ تمام ابعاد وجود آدمی، جامع مزایای نظریه‌های رقیب و مانع نواقص آن‌ها باشد.