بهینه‌سازی فرآیند استخراج ترکیبات زیست فعال از عصارۀ میوۀ ولیک سیاه (Crataegus elbursensis) با روش سطح پاسخ

Abstract

<strong>میوه ولیک سیاه منبع سرشاری از آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی به‌ویژه فلاوونوئیدها و آنتوسیانین‌هاست که اثرهای سلامت‌بخش به‌ویژه در پیشگیری از بیماری‌های قلبی </strong><strong>–</strong><strong> عروقی دارد. در این تحقیق، اثر دما و زمان استخراج با فرآیند فراصوت بر راندمان استخراج، قدرت ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و میزان کل ترکیبات فنولی و آنتوسیانینی عصاره میوه ولیک سیاه بررسی شده ­است.</strong><strong>عصاره در دماهای متفاوت </strong><strong>(</strong><strong>45، 55 و 65 درجة سلسیوس) و زمان‌های مختلف (10، 20 و 30 دقیقه) با کمک فراصوت در نسبت ثابت نمونه به حلّال (1 به 8) و شدت ثابت امواج فراصوت (35 کیلوهرتز) استخراج شد. </strong><strong>میزان </strong><strong>کل</strong><strong>ترکیبات فنولی و آنتوسیانینی عصاره به روش اسپکتروفتومتری و فعالیت آنتی‌اکسیدانی عصاره‌ها با استفاده از دو روش </strong><strong>بر مبنای درصد مهار</strong><strong>رادیکال‌های آزاد (</strong><strong>2</strong><strong>و 2 دی‌فنیل - 1- پیکریل هیدرازیل</strong><strong>DPPH</strong><strong>) بر حسب </strong><strong>EC₅₀</strong><strong>و قدرت احیاکنندگی یون‌های آهن سه ظرفیتی تعیین گردید.</strong><strong>شرایط بهینه با هدف بیشینه‌سازی راندمان استخراج و </strong><strong>مقدار کل ترکیبات فنولی و آنتوسیانینی،</strong><strong>قدرت مهار رادیکال آزاد </strong><strong>DPPH</strong><strong> و احیاکنندگی آهن عصاره تعیین شد. نتایج حاصل از آنالیز آماری نشان داد که در شرایط بهینه (مدت 29.84 دقیقه و دمای 64.58 درجة سلسیوس)، راندمان استخراج با 14.26 درصد، </strong><strong>مقدار کل ترکیبات فنولی و آنتوسیانینی به‌ترتیب</strong><strong>1.38 و</strong><strong>7.35 </strong><strong>میلی‌گرم بر میلی‌لیتر</strong><strong>، 0.097</strong><strong>=<strong>EC₅₀</strong></strong><strong>میلی‌گرم بر میلی‌لیتر </strong><strong>و قدرت احیاکنندگی آهن247.31 میکرومول بر لیتر است. با توجه به مقدار بالای ترکیبات زیست­فعال موجود در عصاره ولیک سیاه </strong><strong>می‌توان به عصاره این میوه به‌عنوان یک افزودنی طبیعی و عملگر برای کاربرد در مواد غذایی توجه</strong> کرد.