اثرات کاربرد لجن فاضلاب و عملیات آبشویی بر خصوصیات خاک و کیفیت و عملکرد گیاه جو

Abstract

لجن فاضلاب به دلیل دارابودن مقادیر قابل توجهی مواد آلی و آلی آْیعناصر غذایی مورد نیاز گیاه می­تواند به عنوان یکی از بهترین و<br /> ارزان­ترین کودهای آلی برای زمین‌های کشاورزی مطرح باشد. اما وجود عواملی سمّی از قبیل فلزات سنگین در لجن، مهم­ترین فاکتور محدودکننده استفاده از آنها به شمار می­آید. در تحقیق حاضر به منظور بررسی تأثیر توأمان کاربرد لجن فاضلاب و عملیات آبشویی بر خصوصیات شیمیایی خاک و رشد و عملکرد گیاه جو (<em>Hordeum vulgare</em>) و جذب دو عنصر سرب و کادمیم در این گیاه، آزمایشی گلخانه­ای به صورت فاکتوریل بر پایة طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار اجرا شد. تیمارها شامل 5 سطح کاربرد لجن فاضلاب (0، 50، 100، 200، و 400 تن در هکتار) و دو سطح آبشویی (0 و 10 درصد) بودند. در پایان فصل رشد، خصوصیات مختلف خاک از جمله pH، EC، کربن آلی، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، منیزیم، کلسیم، سدیم، SAR، و میزان فراهمی عناصر سرب و کادمیم و همچنین خصوصیات گیاه شامل کیفیت ظاهری، وزن صد دانه، عملکرد مادة خشک اندام هوایی و غلظت عناصر سرب و کادمیم در ساقه و برگ بررسی شد. نتایج آزمایش نشان داد که لجن فاضلاب اثر معنی­داری بر تمامی خصوصیات اندازگیری­شده خاک دارد. به طوری که افزایش میزان کاربرد لجن، باعث کاهش pH و افزایش سایر پارامترها می­شود. افزایش میزان کاربرد لجن فاضلاب همچنین باعث افزایش معنی­دار غلظت عناصر سرب و کادمیم در گیاه شد و بر کیفیت ظاهری گیاه نیز تأثیر گذاشت اما بر وزن صد دانه و عملکرد مادة خشک اندام هوایی تأثیر معنی­داری نداشت. اثر فاکتور آبشویی بر هیچ یک از خواص فوق­­الذکر خاک جز غلظت منیزیم و کلسیم در محلول خاک معنی­دار نبود. فاکتور آبشویی عملکرد مادة خشک اندام هوایی را به طور معنی­داری افزایش داد ولی بر وزن صد دانه و همچنین غلظت عناصر سرب و کادمیم تأثیر معنی­داری بر جای نگذاشت. اثر متقابل فاکتورها در هیچ یک از موارد <br /> اندازه­گیری­شده معنی­دار نبود.