بازتاب ساختار قدرت و شیوه‌های اِعمال آن در کشورهای عربی در شعر احمد مطر

Abstract

فهم زمینه‌های سیاسی، اجتماعی خاورمیانة عربی- از بحران‌خیزترین مناطق جهان- از نگاه شاعرانی که روشنفکرانه و رهایی‌بخش، آنها را رصد کرده‌اند، برای علاقه‌مندانِ ادب سیاسی بسیار سودمند است. احمد مطر، شاعر انقلابی و پرآوازه عراقی، با اشراف بر مبانی علوم سیاسی مدرن، عوامل این بحران‌ها را در شعر خود ریشه‌یابی نموده و بازتاب داده‌است. از منظر وی، منشأ بسیاری از این نابسامانی‌ها، در ساختار قدرت و شیوهای سنتی اعمال آن در کشورهای عربی نهفته‌است. این مقالة با شیوه‌ای توصیفی ـ تحلیلی، دیدگاه‌های وی را دربارة منطق قدرت و شیوهای گوناگون اِعمال آن را در کشورهای عربی به صورت موضوعی بررسی می‌کند. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که از منظر وی، ساختار قدرت در کشورهای عربی، مبتنی بر قدرت مطلقة فردی بوده و حاکمان آن با شیوه‌هایی چون: ارعاب، شکنجه، سرکوب، سانسور رسانه‌ها، حضور گستردة نیروهای امنیتی، تبلیغات دروغین و... شهروندان خود را به‌شدت کنترل می‌کنند و همین شیوه‌ها، بسترساز انواع فسادها و بحران‌های فزاینده و درنتیجه، خیزش‌های اجتماعی است.