تجلی تجارب صوفیانه در شعر ادونیس و سهراب سپهری

Abstract

چکیده: رمزگونگی و سخنان سمبلیک و در مراحل بالاتر، شطحیات، یکی از ابزارهای انتقال تجربیات ماورایی اهل تصوف بوده که همواره در خدمت بیان انواع هنجارگریزی و کشف و شهودهای رؤیاگونه‌ی آنان درآمده است. ادونیس و سهراب سپهری ازجمله شاعران و اندیشمندانی هستند که رؤیا و تجربه‌های سوررئالیستی و اندیشه‌های صوفیانه را به‌صورت استعاره و رمز و مجاز در شعر خویش به‌کار می‌گیرند. از این دیدگاه می‌توان آن‌ها را شاعرانی رؤیاپرداز نامید که در شعر آن‌ها رؤیا وسیله‌ای برای ورود به دنیای صوفیانه و تجارب عارفانه، مدخلی برای گام نهادن به رؤیاهای شاعرانه و جهانی سوررئال است که در آن، واقعیت خلق شعر به وقوع می‌پیوندد و موسیقی نرم و رؤیابرانگیزی می‌آفریند که در شعر هردوی آن‌ها تبدیل به مشخصه‌ای سبکی می‌شود. این نوشتار، به روش تحلیلی- توصیفی و براساس مکتب تطبیقی آمریکایی به توصیف و تطبیق شعر ادونیس و سهراب سپهری از دیدگاه تجارب صوفیانه، نگاه عارفانه و رؤیاگونه‌ی دو شاعر می‌پردازد و ضمن معرفی مکتب آمریکا و گروه ادبی شعر لبنان، شیوه‌ها و بن‌مایه‌های اهل تصوف چون خیال و رؤیا، عادت‌گریزی و... را در شعر این دو شاعر، بررسی خواهد کرد. هدف و سؤال اصلی این تحقیق، توصیف جهان پنهان ادونیس و سهراب در پس رؤیاها و تجارب صوفیانه‌ی آن‌ها و آشکارسازی پیوند این نگاه با اندیشه‌های هنجارگریزانه و عادت‌شکن آن‌ها به شعر و روزگار خود است.