سبک هدی برکات در روایت جنگ (بررسی داستان حجرالضحک)

Abstract

چکیده پس از دو جنگ عالمگیر در قرن بیستم و جعل رژیم صهیونیستی در خاورمیانه‌ی عربی، این منطقه، پی‌درپی شاهد وقوع درگیری‌هایی بود. که زمینه‌ی شکل‌گیری ادبیات جنگ را فراهم آورد آثاری فاخر در ادبیات عربی برجای نهاد. با آن‌که آثاری که ذیل ادبیات جنگ و داستان جنگ قرار می‌گیرند، در حادثه‌پردازی وجه مشترک دارند، آثاری که به جنگ داخلی لبنان می‌پردازند، رویکردی جدید به ادبیات جنگ بخشیده‌اند. در این میان، بانوان نویسنده با نگارش داستان‌های کوتاه و بلند از زوایای پیدا و پنهان جنگ داخلی آن کشور روایت کرده‌اند که از جمله داستان بلند «حجرالضحک» اثر هدی برکات است. برکات در این داستان با قرار دادن قهرمان داستان در مسیر حوادث آن به توصیف فضایی می‌پردازد که رویدادهای کوچک‌تر در تارهای فاجعه‌ای مخوف گرفتار می‌آیند و گره‌هایی بر گره آن می‌افزایند تا بافت جنگی را، که دامن‌گیر شهروندان لبنانی شده و آن‌ها را در خود بلعیده، نمودار سازند. پژوهش حاضر درصدد بیان مهم‌ترین ویژگی‌های سبک ادبی داستان حجرالضحک است. روش پژوهش توصیفی– تحلیلی و براساس جدیدترین منابع منتشره درباره‌ی جنگ داخلی لبنان بوده و مهم‌ترین نتیجه‌ی آن کاربرد متفاوت عناصر داستان و به‌کارگیری روش‌هایی مانند سیال ذهن، تک‌گویی و بینامتنی در فن توصیف توسط برکات است که به او توانایی نقد فاجعه‌ی جنگ داخلی لبنان را بخشیده و به ایجاد سبک توصیفی انتقادی نویسنده انجامیده است.