بررسی میزان استفاده نابینایان ایران از فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات جهت تأمین نیازهای اطلاعاتی

Abstract

این پژوهش، با هدف بررسی میزان استفاده نابینایان از فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات و رسانه‌های اطلاعاتی خاص جهت تأمین نیازهای اطلاعاتی، انجام شده است. پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ نحوه گردآوری اطلاعات از تحقیقات پیمایشی تحلیلی است که در سال ۱۳۹۱ انجام شده است. حجم نمونه آماری پژوهش، بر اساس جدول کرجسی و مورگان، ۳۸۴ نفر تعیین شد. به منظور گردآوری داده‌ها، از پرسش‌نامه محقق‌ساخته با ضریب پایایی ۰/۸۵ استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها، از آمار توصیفی شامل میانگین، انحراف معیار و درصد و آمار استنباطی شامل آزمون فریدمن و آزمون دو جمله‌ای استفاده شده است. یافته‌ها در بررسی رسانه‌های اطلاعاتی خاص نشان داد، گویه‌های «شنیداری» دارای بیشترین کاربرد و گویه‌های «پادکست» و «ودکست» هیچ کاربردی نداشتند؛ بیشترین میزان استفاده نابینایان از منابع اطلاعاتی خاص، منبع «شنیداری» و کمترین میزان استفاده نابینایان از منابع اطلاعاتی خاص «گویا» بود. هم‌چنین حدود نیمی از نابینایان کمتر از حد متوسط از فن‌آوری اطلاعات (منابع الکترونیکی و شبکه‌ جهانی اینترنت) استفاده می‌کردند، و بیشترین میزان استفاده از ابزارها و فن‌آوری‌های موجود نابینایان، «رایانه» و کمترین مؤلفه مورد استفاده «طراحی وبلاگ و وبلاگ‌نویسی» بود. علاوه بر آن، نتایج نشان داد، از نظر نابینایان، بیشترین منبع مورد نیاز برای آموزش و راهنمایی استفاده از نرم‌افزارهای ویژه، راهنمایی کتابداران و کتاب‌های گویا و کمترین منبع مورد نیاز «خودآموزی» بود.