راهبرد پایدارسازی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران با بهره گیری از شاخصهای اقتصاد مقاومتی

Abstract

الگووارههای پایدارسازی امنیت ملّی در دوران معاصر آن‌چنان موسع شده که اهمیت پارادایم نظامی در آن کم‌رنگ‌تر از سایر جنبهها گردیده و ابعاد دیگر، به‌ویژه بُعد اقتصادی و حتی فرهنگی امنیت ملّی، اهمیت فزایندهای یافته است. رهآورد مهمی که اندیشمندان مکتب مطالعات امنیتی کپنهاگ برای تمدن امروزی بشر به ارمغان آوردند، گسترش این ایده بود که در حوزۀ امنیت ملی و امنیت بینالملل توجه صرف به کارکرد نظامی تغییر نموده و جنبههای دیگر امنیت نیز باید مورد توجه و مداقه قرار گیرد. بر مبنای همین جابجایی در رویکردهای مولد امنیت است که آمریکایی‌ها برای به مخاطره انداختن امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، لزوماً بهدنبال رویارویی نظامی نیستند. به تعبیر رهبر معظم انقلاب: «آمریکایی‌ها از درگیری مستقیم نظامی با ایران هراس دارند، و اتاق جنگ اقتصادی آنها با نظام جمهوری اسلامی ایران نیز، وزارت خزانهداری آمریکا است». بنابراین، توجه ویژه به موضوع اقتصاد مقاومتی به‌عنوان راهبرد مقاوم‌ساز امنیت ملّی ضروری بهنظر میرسد. اقتصاد مقاومتی رویکردی برای مقابله با تحریم‌های اقتصادی و راهبردی برای مواقعی است که صادرات و واردات یک کشور محدود شده باشد. در این مقاله، ابتدا با بهرهگیری از متون علمی و به روش کتابخانه‌ای و اسنادی به جمعآوری مطالب پرداخته شده، سپس برای بررسی و تکمیل نتایج از روش پرسشنامۀ مقایسات زوجی AHP و تحلیل سلسلهمراتبی جهت وزن‌دهی و تعیین درجۀ اهمیت هر یک از شاخص‌ها استفاده شد. براساس دیدگاه‌های مختلف و به‌منظور ارتقای امنیت ملّی، شاخص‌های متفاوتی را به‌عنوان شاخصهای اقتصاد مقاومتی میتوان تعریف کرد، اما چهار شاخص اصلی و مهم احصا شده در این پژوهش عبارتاند از: پالایش قوانین، اقدامات رسانهای، اصلاح رویهها، اصلاح بودجه و نظام اداری. نتایج نشان داد، شاخص اقدامات رسانهای برای تبدیل مسئلۀ اقتصاد مقاومتی به «گفتمان ملی» بالاترین وزن را در بین شاخصها داشته است.