قبسات

 

مجموعه‌های این پایگاه

ارسال های اخیر

  • تحلیل منطقی ادراکات اعتباری علامه طباطبایی با پلورالیزم معرفتی 

    علیانسب, سیدضیاءالدین؛ محمدزاده, حسن (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2024-04-20)
    این پژوهش درباره تحلیل منطقی ادراکات اعتباری علامه طباطبایی و پلورالیسم معرفتی است که نسبت تعلّقی آنها را بررسی می­کند. علامه طباطبایی در تحلیل کثرات معرفتی انسان، نظریه ادراکات اعتباری را ابداع نمود. این نظریه با دو دیدگاه ...

  • کارکردهای نظریه فطرت در فلسفه اخلاق 

    غفوری نژاد, محمد؛ صیدی, مجتبی (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2024-04-20)
    بسیاری از فیلسوفان مسلمان همسو با آموزه‌های دینی از ایده فطرت به عنوان یک ساختار خاص وجودی برای انسان که هویت وی را از همجنسان خود متمایز می‌کند، بحث می‌کنند. فطرت انسان آدمی را به افق‌های فراسوی طبیعت حیوانی او می‌کشاند ...

  • جستارگشایی در بازتعریف مفهوم جنسیت بر مبنای نظریه اعتباریات 

    رودگر, نرجس (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2024-04-20)
    هدف از این مقاله بازتعریف اصطلاح جنسیت با استفاده از نظریه اعتباریات علامه طباطبایی (ره) است. اصطلاح جنسیت در فلسفه اسلامی معادل مطابقی ندارد. بررسی نشان می‌دهد واژگان ذکورت و انوثت با اصطلاحات جامعه‌شناسی فمینیستی جنس و ...

  • نقد دیدگاه‌های الهیاتی استیون هاوکینگ 

    جعفری, محمد؛ احمدیانی مقدم, سید امین اله (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2024-04-20)
    نظریه «اِم» یک نظریه بنیادین در فیزیک جدید است. استیون هاوکینگ با ارائه چارچوبی جدید از این نظریه و با الهام از برخی نتایج مکانیک کوانتوم، معتقد است عالم مادی به عنوان یک کل، از «هیچ» و به صورت خود به خودی و توسط قوانین ...

  • کارکرد توحید اجتماعی در بازسازی تمدن اسلامی و الزامات آن با تأکید بر قرآن و اندیشه های آیت‌الله خامنه ای 

    عرب صالحی, محمد؛ پیشوایی, فریده (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2024-04-20)
    از مهم‌ترین کارکردهای توحید اجتماعی، نقش آن در بازسازی تمدن اسلامی است. طرح ایده توحید به مثابه دکترین اجتماعی توسط آیت‌الله خامنه­ای و همچنین لزوم عبودیت تام در مقابل خداوند به شکل حداکثری، فرضیه نقش­آفرینی توحید اجتماعی ...

  • واکاوی تطبیقی میزان ارجاع اراده الهی به مقام فعلی از دیدگاه علامه طباطبایی با تکیه بر نظریات تقلیل گرایی 

    الله بداشتی, علی؛ عبدالهی خلج, امیر (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2024-04-20)
    از گذشته میان فیلسوفان و متکلمان در خصوص زوایای مختلف اراده الهی بحث عمیقی جریان داشته است. این مقاله در صدد است ابتدا گزارش و ارزیابی دقیقی از نظریات علامه طباطبایی ارائه دهد و سپس در مقایسه با آرای حکیمان شاخص حکمت ...

  • بایسته‌ها و ضوابط مفهوم‌شناختی موضوعات در نصوص دینی 

    علیدوست, ابوالقاسم؛ جعفری, محمد (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2024-04-20)
    مراجعه بدون چارچوب و غیرروش‌مند به تراث عظیم آیات و روایات برای به‌دست‌آوردن گوهر معناشناسی موضوعات شرعی به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. برای فهم نصوص شرعی توجه به بایسته‌ها و ضوابطی در فرایند مفهوم‌شناسی ضروری است که در کتب ...

  • بررسی تأثیر فراطبیعی افعال انسان بر عالم تکوین 

    قدردان قراملکی, علی (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2024-01-21)
    در متون دینی برای برخی افعال انسان‌ها آثاری بیان شده که به صورت عادی و معمول و از علل طبیعی انتظار تحقق آنها وجود ندارد. از آنجا که از سویی دین بر عقلانیت و نظام سبب و مسببی تأکید دارد و از سوی دیگر این دسته متون دینی در ...

  • تنوع ادیان و رابطه آن با اسماءالله در عرفان از منظر ابن‌عربی 

    حسینی, سید شهاب الدین (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2024-01-21)
    وجود ادیان گوناگون واقعیتی انکارناپذیر است؛ اما نوع مواجهه با آن مهم است. این پژوهش در صدد است با روش توصیفی-تحلیلی، نگاه ابن‌عربی به مسئله تنوع ادیان را از دریچه اسمای الهی بررسی ­نماید. با توجه به اینکه عالم تجلی­گاه ...

  • الهیات فمینیستی مسیحی؛ انواع و اصول نظری 

    شریف, زهرا (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2024-01-21)
    الهیات فمینیستی الهیاتی انتقادی است که به دنبال ایجاد آگاهی فمینیستی از مردانه‌بودن الهیات است و با استفاده از ابزار تحلیلی جنسیت به بررسی و فهم متون، سنت­ها، مناسک و اساساً سیاق دینی می­پردازد تا به پیشنهادهایی دست یابد ...

  • صورت‌بندی فلسفۀ نظام اجتماعی در اسلام 

    فخرزارع, سید حسین (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2024-01-21)
    بحث از فلسفۀ نظام اجتماعی، فراتر از سطح توصیف‌ دغدغه‌مند تحلیل‌های مفهومی و کاوش‌های نظری است تا با صورت‌بندی کلی مباحث، شالوده‌های حقیقی تأملات در بارۀ جامعه و اجتماع را پی‌ریزی کند و به نوعی فهم اجتماعی برسد. این مباحث ...

  • کارکرد دین در عرصه‌های نظام‌سازی اخلاقی 

    غنوی, امیر (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2024-01-21)
    نیاز به طرح منسجم آموزه‌های دینی در ابعاد مختلف زندگی، متفکران مسلمان را به سوی ترسیم نظامات دینی کشانده است تا در مواجهه با مکاتب مختلف و در ارائه نظام‌های پاسخ‌گو نسبت به نیازهای فرد و جامعه موفق‌تر عمل کنند. در این ...

  • کمال عقل عملی به مثابه مقوِّم سعادت نهایی انسان از دیدگاه حکمت متعالیه 

    اسماعیلی, مسعود (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2024-01-21)
    آیا غایت عقل عملی، مقوِّم سعادت نهایی است یا زمینه­ساز آن؟ فیلسوفان اسلامی از دیرباز در مورد این پرسش، کمال و سعادت نهایی و برتر انسان را متشکل از کمال عقل نظری (نوعی شناخت) دانسته­اند و غایت عقل عملی را زمینه­ساز حصول ...

  • بررسی تطبیقی مسئله قرینه‌ای شر از دیدگاه تولی و پلنتینگا 

    دیباجی, سید محمد علی؛ مسیبی, محمد مهدی (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2024-01-21)
    در مسئله قرینه‌ای شر، از تکثر و شدت شرور به عنوان شاهدی علیه وجود خدا استفاده می‌شود. بر این اساس شرور مهیبی در جهان وجود دارند که یک موجود عالم و قادر مطلق و خیر محض می‌تواند از آنها جلوگیری کند، بدون اینکه خیر بزرگ‌تری ...

  • تحلیل تأویل ابن‌عربی از کفر قرآنی 

    اسدی‌نسب, محمد علی (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2023-10-23)
    یکی از مطالب فلسفه دین اسلامی، نحوه فهم دین و نصوص اصلی آن به‎خصوص قرآن است و در این عرصه بیشترین ابهام و پرسش بر سر تأویلات قرآنی است. بر اساس قواعد فهم متن قرآنی، تأویل قرآن نباید با صراحت یا ظواهر آیات مخالف باشد؛ در ...

  • بررسی انتقادی نگره ابن‌تیمیه درباره حسن و قبح عقلی 

    پورامینی, محمد باقر (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2023-10-23)
    حُسن و قُبح افعال همواره مورد استناد مذاهب کلامی و اندیشمندان مسلمان بوده است؛ آن سان که عدلیه و معتزله در قامت مروجان حسن و قبح عقلی برآمده‌اند و لیکن اشاعره بر مبنای شرعی‌دانستن تحسین و تقبیح اصرار ورزیده‌اند. در کنار ...

  • منطق سید قطب در وحدت‌پژوهی سوره‌های قرآن 

    بهجت پور, عبدالکریم؛ بهجت پور, زهرا (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2023-10-23)
    از جمله مهم‌ترین مسائل دانش فلسفه دین در معنای عام آن، فعالیت عقلانی در جهت معقولیت و توجیه مؤلفه‎ها و آموزه‎های اصلی دین و سازواری آنها با یکدیگر است. قرآن کریم به عنوان مهم‌ترین منبع دینی ما مسلمانان، تلاشی ستودنی در ...

  • آیت‌الله مطهری و نظریه اسلام فطری 

    سلیمانی اردستانی, عبدالرحیم (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2023-10-23)
    وضعیت ادیان موجود این گونه است که هیچ دینی به لحاظ تعداد پیرو در جهان اکثریت را ندارد؛ به این معنا که هر دینی را در نظر بگیریم، اکثریت انسان‌ها بیرون از آن دین هستند. از سوی دیگر این اکثریت با حق عناد ندارند و چه بسا بدون ...

  • تطوّر قاعده بسیط الحقیقة در فلسفه اسلامی و دستاوردها و نتایج آن 

    علیانسب, سیدضیاءالدین؛ پورعلی, ابراهیم (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2023-10-23)
    قاعده «بَسیطَةُ الْحَقیقَةِ کل‌الأشیاء و لیس بشیء منها» از مهم‌ترین مباحث موجود در مبحث الهیات بالمعنی الاخص است که صدرالمتألهین مدّعی شده‌ است کسی به غیر از فلوطین و او بر آن اطلاع پیدا نکرده ‌است. اما آیا دیگر فلاسفه در ...

  • نظریه معنا از دیدگاه علامه طباطبایی 

    کرد فیروزجائی, یارعلی؛ حسن زاده, محمدجواد (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی, 2023-10-23)
    در نیمه نخست قرن بیستم، رویکرد وجودشناختی در تبیین مسائل فلسفی، نخست به یک رویکرد معرفت‌شناختی و سپس به یک رویکرد زبان‌شناختی تقلیل یافت. صاحب‌نظران رویکرد اخیر مدعی شدند با تکیه بر نظریه‌های معنا می‌توان معناداری و صدق ...

View more