سازوکارهای آموزش مردم و مدیران در ارتقای تعامل مردم ـ حکومت: دلالت‌هایی برآمده از تفسیر شریف المیزان

Abstract

تعامل مردم ـ حکومت مرکز ثقل حکومت‌ها بوده و کارگزاران حکومتی همواره درپی کشف سازوکارهایی برای افزایش کمیت و کیفیت تعاملات مردم با حکومت هستند. در این مقاله با رویکرد کیفی و براساس روش دلالت‌پژوهی در تفسیر شریف المیزان و تدبر مسئله‌محور در آیات قرآن کریم، از دل 1921 آیه و 496 مضمون برآمده از آنها، سازوکارهای آموزشی تعامل مردم و حکومت، مفهوم‌پردازی شد. قرآن کریم برای بهبود مشارکت عمومی در جامعه به آموزش توأمان مدیران و مردم پرداخته و برای آن سازوکارهای گوناگونی را درنظر گرفته است. در حوزه آموزش مردم، هیجده سازوکار مانند: آموزش نحوه تعامل با یکدیگر، آموزش نحوه مشارکت عمومی (جهاد، زکات، انفاق)، آموزش مسئولیت‌پذیری و فرمان‌بری، آموزش تلازم ایمان و عمل صالح، آموزش امر به معروف و نهی از منکر و... ارائه شده است. در حوزه آموزش مدیران نیز هفت سازوکار کشف شد که مهم‌ترین آنها عبارتند از: آموزش تقویت رابطه رهبر و مردم مبتنی‌بر انس و الفت، آموزش سعه‌صدر و مشورت‌پذیری مدیر و رهبر، آموزش ساده‌گویی و بیان روان مدیر و رهبر، آموزش زهد و اعراض از مادیات مدیر و رهبر. بدین‌ترتیب براساس آموزه‌های قرانی می‌توان گفت که اولاً آموزش و یادگیری، رکن مهمی در ساخت و بهبود تعامل مردم و حکومت است و ثانیاً این آموزش برای مردم و مدیران در عرصه‌های متنوع، به‌صورت توأمان لازم و ضروری است.