مؤمن‌الطاق و روش کلامی او

Abstract

ابوجعفر، محمد بن علی بن النعمان مؤمن‌الطاق، از شاگردان برجسته امام صادق7 است که هم‌زمان با متکلمانی چون هشام بن حکم و هشام بن سالم به فعالیت کلامی اشتغال داشته است. او ساکن کوفه بوده و در فضای ارتباطی این شهر، به ویژه در مقابل جریان‌های رقیب چون اهل‌حدیث عراق و معتزله و یا زیدیّه و خوارج، مناظرات زیبایی را به یادگار گذاشته است. وی در منظارات خویش هم از روش احتجاج نقلی بهره گرفته است و هم از روش احتجاج عقلی. همسوئی ظاهری با خصم و اظهار طالب حقیقت بودن، طرح سؤال و پرسش از رقیب، پرسش‏گری به جای پاسخ‏گوئی، اقرار گرفتن از خصم، رفتار به جای گفتار، تشبیه، تمثیل و شواهد تاریخی، پاسخ‏گویی به شبهه از راه تبیین واژگان، از جمله روش‏هایی است که مؤمن الطاق در احتجاجات کلامی خویش به کار گرفته است.