رابطۀ نگرش زبانی با مؤلفه‌های هویت قومی-فرهنگی در سه نسل از مهاجران ایرانی به بحرین

Abstract

این پژوهش با هدف بررسی تغییرات در نگرش‏‌های هویت قومی-فرهنگی ‏‏‏و تأثیر زبان (فارسی یا عربی) بر دیگر مؤلفه‌‏های هویت قومی-فرهنگی ‏‏‏در بین سه نسل از ایرانیان مهاجر در بحرین، با استفاده از پرسش‌نامۀ استاندارد ‏ارتباطات متقابل بین‏‌فرهنگی در جوامع متکثر (MIRIPS) انجام شد. زبان در حال کاربرد، نگرش نسبت به زبان فارسی دربرابر زبان عربی، حفظ سنت‏‌های ایرانی در برابر سنت‌‏های عربی، نگرش نسبت به فعالیت‌‏های اجتماعی، ارتباطات اجتماعی و دوستان و حس تعلق به فرهنگ ایرانی دربرابر فرهنگ عربی، به عنوان مؤلفه‏‌های موردنظر این پژوهش انتخاب شدند. بررسی یافته‌‏ها نشان داد از لحاظ نگرش نسبت به این مؤلفه‏‌ها تفاوت معناداری میان سه نسل‏ وجود دارد و نسل اول مهاجران احساس تعلق خاطر بیشتر و بهتری به گروه هویتی اولیۀ خود، یعنی هویت قومی-فرهنگی ایرانی، نسبت به بقیه گروه‌ها دارند و این وابستگی فرهنگی و حس تعلق در نسل‌‏های دیگر به تدریج کم شده است. این نکته در همۀ مؤلفه‏‌های هویت قومی-فرهنگی ‏‏‏قابل مشاهده است. همچنین، براساس یافته‏‌ها، نمی‌‏توان فاصلۀ مشخصی میان نسل‌‏ها قائل شد، بلکه باید هویت قومی-فرهنگی ‏‏‏را در میان نسل‌‏های مختلف به صورت پیوستاری تلقی کرد. نتایج آزمون همبستگی پیرسون نیز نشان داد که زبان بر تمامی مؤلفه‏‌های هویت قومی-فرهنگی ‏‏‏تأثیرگذار است و با آنها رابطه‏‌ای مثبت و معنادار دارد.