درنگی بر ظرفیت‌های فانتزی در جنیدنامه (پیش‌درآمد داستان بلند ابومسلم‌نامه)

Abstract

جنیدنامه، پیش‌درآمد (prologue) داستان بلند ابومسلم‌نامه، پرداختی خیالی و فانتاستیک از زندگی جدّ ابومسلم خراسانی است که در آن عناصری از دنیای واقعی با عناصر خیالی پردازندگان و ناقلان کهن همراه شده و جهانی را آفریده است که در آن ایده‌ی فرایند رشد و دستیابی به فردیت، با محور قهرمانان حماسی و تاریخی، به تصویر کشیده می‌شود. در مقاله‌ی حاضر، پس از معرفی نوع ادبی فانتزی و بیان اهداف فانتزی‌سازی با استفاده از متون کهن، عناصر اصلی سازنده‌ی فانتزی جنیدنامه دسته‌بندی و تحلیل روان‌شناختی شده‌اند. این عناصر عبارت‌اند از: ساختار متناقض و شخصیت‌پردازی متقابل و درون‌مایه‌ی حماسی و دینی. حاصل کار نشان می‌دهد که به‌علت تناسب کامل ذهن نامنظم و آشفته‌ی کودک با ساختار متن یادشده، این ابزار بهترین وسیله برای نظم‌بخشیدن به آشفتگی‌های درونی و حرکت ذهنی آن‌ها از کودکی به بلوغ است.