دگردیسی ایندرا به رستم

Abstract

شخصیت رستم(1) در شاهنامه و ایندرا در ریگ ودا ـ کتاب مقدس هندی‌ها ـ آن‌قدر به هم شباهت دارد که هر دو در یک پژوهش کنار هم مقایسه و تحلیل شوند. این پژوهش با طرح شباهت‌ها در وظایف، اعمال و شخصیت هر دو اسطوره و با ذکر شواهدی از هر دو کتاب می‌کوشد این نظریه را تقویت کند که رستم دگردیسی/تغییر یافته ایزد ایندرا است؛ ایندرا که زمانی مورد ستایش هر دو قوم آریایی هند و ایران بود، در سال‌های بعد در ایران با عبور از صافی دین زردشت- که مجالی برای چند خدایی باقی نمی‌گذاشت- به شکل پهلوانی درآمد. نگاهی دقیق به رفتار و ویژگی‌های رستم در شاهنامه همان شخصیت ایزدی او را که هنوز در هند ایندرا نامیده می‌شود، به ذهن می‌آورد. در این پژوهش به سی مورد از این شباهت‌ها اشاره می‌کنیم.