وضعیت ادبیات فارسی در نظام آموزشی تاجیکستان

Abstract

هرچند بین ملت ایران و تاجیکستان ریشه‌های عمیق تاریخی و اشتراکات فرهنگی و ادبی و زبانی وجود دارد، متأسفانه رشد این مشترکات در طول تاریخ برای تاجیکان یکسان نبوده است. در دوران حاکمیت شوروی، رهبران وقت کشور با تغییر الفبای فارسی به لاتینی و سپس سیریلیک تیشه بر ریشۀ فرهنگ و علم و ادب مردم تاجیک زدند و به جدایی آن‌ها از میراث گران‌سنگ کهن خود منجر شدند؛ بنابراین، زمانه ایجاب می‌کرد تا راه‌های برون‌رفت از این بن‌بست دریافته شود تا نسل‌های بعدی حافظۀ تاریخی- فرهنگی خویش را رها نکنند. این امر تنها از راه آموزش زبان و ادبیات فارسی امکان‌پذیر بود. با نظرداشت این نکتۀ مهم در آن سال‌های دشوار ادبیات فارسی- تاجیکی به برنامه‌های مکتبی اضافه شد. تدریس جدی ادبیات در مکتب‌های تاجیکی از مقطع هشت شروع می‌شود و کتاب‌های درسی شامل متون سادۀ ادبی اعم از ادبیات معاصر و کلاسیک است. البته، کمبودهایی نیز در این برنامه‌های آموزشی وجود دارد که در این مقاله به آن‌ها اشاره شده است. در ادامۀ مقاله نگارنده به موضوع تدریس ادبیات فارسی در دانشگاه ملی پرداخته و دربارۀ نقش نهادهای ایرانی در ترغیب و ترویج فرهنگ و ادب فارسی بحث کرده و در پایان به این نتیجه رسیده است که در جهان امروز که به‌طرز سرسام‌آوری دچار تحول و دگرگونی است، مسئولیت آموزش زبان فارسی به دوش صاحبان این زبان سنگین‌تر است.