گریه‌ها و خنده‌های شاعرانة بهرام رحمت‌زاد (جستاری در زمینۀ اشعار شاعر)

Abstract

در محیط ادبی تاجیکستان، امروزه، عده‌ای از شاعران جوان به عرصة شعر و شاعری قدم نهاده‌اند که شعرِ پس از دوران استقلال کشور ما را نمایندگی می‌کنند. بهرام رحمت‌زاد در شمار تعداد قابل‌توجه شاعران جوان امیدبخش قرار دارد که نمایندۀ حوزة ادبی ولایت سغد است و از تجربه‌های شاگردانه‌اش چنین برمی‌آید که درنتیجة آموزش و زحمت همیشگی، آیندة درخشانی منتظر اوست. به دایرة بررسی و تحقیق کشیدن شعر شاعران جوانِ کوشا، مانند بهرام رحمت‌زاد، به شکل‌گیری راه ایجادی و تکمیل جهان شاعری آن‌ها مساعدت خواهد کرد. رحمت‌زاد و هم‌نسلان او، ازجملة شاعران تازه‌نفسی محسوب می‌شوند که زندگی و تحصیلات خویش را در دورة جدید و تاریخ نوین جمهوری تاجیکستان آغاز کرده‌اند. نگاه این شاعران با شاعران جوانی که در عهد شوروی وارد میدان ادبیات می‌شدند، کاملاً فرق می‌کند. در کشور ما، برای فعالیت شاعران جوان در قیاس با شاعران جوان عهد سابق، هیچ محدودیتی از نظر فکری‌ وجود ندارد؛ بنابراین، تقاضاها هم در برابر شاعران جوان دگرگونه است و هنر ماندگار، معیار اساسی در کار شاعری آن‌ها محسوب می‌شود. شاعر جوان هم‌عصر ما باید سخنی بگوید و به خواننده پیشنهاد کند که اصطلاحاً شعر باشد و با فضای شعر تاجیکی (فارسی)، در قلمروی شعر پارسی (فارسی، دری، تاجیکی) و جهان، هم‌آوازی پیدا کرده تواند. در این مختصر، مؤلف بر آن است تا شعر شاعر جوان، بهرام رحمت‌زاد، را با هدف نمایاندن نشیب‌وفرازهای موجود در قدم‌های نخستینِ ایجادی و کشف دنیای شاعری او، بررسی کند. غرض اصلی، معرفی و نقد اشعار شاعر جوان، با مقصد ارزیابی شعر او بوده و این امر با فراگیری مسئله‌های مربوط به صحت اوزان و قالب، صنعت و هنر، سنت و نوآوری، و موضوع و محتوا صورت گرفته است که از این جهت، اقدام نخستین به‌حساب می‌آید. در این مقاله، ضمن بررسی مسئله‌های اساسی موردنظر، فضای شاعری و بازیافت‌های شاعر جوان به‌صورت یک‌لخت موردمطالعه و نقد قرار گرفته و نتیجة آن در پانزده بخش، خلاصه شده‌ است.