آزمون اثر تانزی و پاتینکین در اقتصاد ایران

Abstract

<span lang="FA">طی چند دهه اخیر، اقتصاد ایران به دلایل متعددی درگیر معضلاتی همچون کسری بودجه و تورم دو رقمی است که بر اساس ادبیات نظری و شواهد تجربی رابطه­ای دوطرفه بین­ این دو عامل وجود دارد. در مطالعه حاضر بر تحلیل اثر تورم بر کسری بودجه تمرکز شده است که در ادبیات اقتصاد به اثر تانزی معروف است. در راستای چنین رابطه­ایی این امکان وجود دارد که افزایش</span><span lang="FA" dir="LTR">‎</span><span lang="FA">ها و کاهش</span><span lang="FA" dir="LTR">‎</span><span lang="FA">ها در تورم اثر متفاوتی بر کسری بودجه دولت (کل و ترکیب آن) بگذارد. بدین منظور، پژوهش حاضر، ضمن آزمون اثر تانزی در اقتصاد ایران، فرض نامتقارنی اثر تورم را بر کسری بودجه (کل و عملیاتی و سرمایه</span><span lang="FA" dir="LTR">‎</span><span lang="FA">ای) در دوره 1369:1 تا 1397:2 مورد بررسی قرار داده است. جهت تحلیل و برآورد رابطه­ی نامتقارن، از رهیافت خودتوضیحی با وقفه‌های توزیعی غیرخطی استفاده شده است که اولین بار توسط شین و همکاران (2014) به منظورِ تحلیل رابطه نامتقارن، مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان می</span><span lang="FA" dir="LTR">‎</span><span lang="FA">دهد که در بلندمدت، افزایش</span><span lang="FA" dir="LTR">‎</span><span lang="FA">ها و کاهش­ها در تورم اثر معکوسی بر کسری بودجه کل و عملیاتی دارد که نشان‌دهنده وجود اثر پاتینکین در اقتصاد ایران است. همچنین اثرهای تانزی و پاتینکین در رابطه با کسری بودجه سرمایه</span><span lang="FA" dir="LTR">‎</span><span lang="FA">ای یافت نشده است. علاوه بر این، تورم اثری غیرخطی بر کسری بودجه کل و عملیاتی داشته است. همچنین درآمد نفتی دولت به ترتیب اثر معکوس، مستقیم و معکوس بر کسری بودجه کل، عملیاتی و سرمایه</span><span lang="FA" dir="LTR">‎</span><span lang="FA">ای دارد.</span> <strong><span lang="FA">طبقه­ بندی</span></strong><strong><span lang="EN-GB" dir="LTR">JEL</span></strong><strong><span lang="FA">:</span></strong><span lang="EN-GB" dir="LTR">C32</span><span lang="FA">،</span><span lang="EN-GB" dir="LTR">E31</span><span lang="FA">،</span><span lang="EN-GB" dir="LTR">E61 </span>