بهره‎وری کل عوامل در بخش نفت و گاز ایران

Abstract

بهره‎وری یکی از عوامل اصلی در استفادة بهینه از منابع و امکانات برای واحدهای تولیدی و خدماتی است. صنعت نفت کشور، یکی از صنایع پیشرو و در عین‎حال با اهمیت در کشور است، که سهم قابل توجهی در صادرات، درامدهای دولت و تولید ملی دارد. تخمین تابع تولید بخش نفت و گاز طی دورة 1357-1379، نشان می‎دهد که سهم عامل سرمایه در تولید این بخش، به‌طور متوسط برابر 0.56 و سهم نیروی کار، برابر 0.37 بوده است. این نتایج، برای محاسبة بهره‎وری کل این بخش با استفاده از رویکرد سولو به‌کاررفته‌اند. بررسی نتایج نشان می‎دهد که بخش عمده‎ای از رشد ارزش افزودة بخش نفت، به رشد (مثبت یا منفی) بهره‎وری طی سال‌های مختلف وابسته است و نهادة نیروی کار و سرمایة سهم اندکی در تأمین این رشد دارند، که البته این فرایند برای صنعت نفت و صنایع مشابه که از ارزش ذاتی مخازن نفتی سود می‎برند، امری طبیعی است. لذا عامل تکنولوژی‌های نوین در جلوگیری از افت تولید مخزن و میزان ذخایر، از جمله عواملی‌اند که لازم‌ست در مطالعات مربوط به تجزیة عوامل مؤثر بر بهره‎وری این بخش، مورد توجه قرار گیرند. طبقه‌بندی JEL: J24,D224.