مهاجرت‌های اقلیمی در حقوق بین‌الملل: راه دشوار دولت‌های آسیب‌پذیر

Abstract

جابه‌جایی‌های انسانی در اثر وقوع رخدادهای اقلیمی موجب چالش‌های اساسی در حقوق بین‌الملل شده است. از یک سو، قواعد سنتی موجود امکان چاره‌جویی همه‌جانبه در این زمینه را ندارند و از سوی دیگر، چگونگی چاره‌اندیشی در خصوص این پدیده و حمایت از افراد آسیب‌پذیر بیش از پیش بر شکاف بین دیدگاه‌های کشورهای در حال توسعه و برخی کشورهای پیشرفتۀ صنعتی افزوده است. مقالۀ حاضر مهم‌ترین تحولات در خصوص جابه‌جایی‌های اقلیمی در نظام بین‌المللی تغییر اقلیم از جمله دو رویکرد زیان و خسارت و مسئولیت بین‌المللی را بررسی و ارزیابی می‌کند که کشورهای در حال توسعه تا چه حد در برآورده کردن خواستۀ اصلی خود یعنی ایدۀ جبران خسارت در چارچوب کنوانسیون تغییر اقلیم موفق عمل کرده‌اند. واقعیت آن است که پیچیدگی پدیدۀ تغییر اقلیم سبب شده است که هر یک از سازوکارهای زیان و خسارت و رهیافت مسئولیت بین‌المللی با دشواری‌های فراوان روبه‌رو باشند. در عین حال تحولات ایجادشده با آنکه در مرحلۀ آغازین قرار دارد، می‌توان آن را گامی به‌سوی حمایت مؤثر از مهاجران اقلیمی شمرد.