تحولات عصر مدرن و نیازهای اساسی انسان معاصر از نگاه مارتین هیدگر

Abstract

مارتین هیدگر1 از مهم ترین فیلسوفان معاصر است که درباره بحران در عصر جدید و نیازهای انسان معاصر سخنرانی ها و نوشته های متعددی از خود به جا گذاشته است. نوشته های هیدگرِ متأخّر, عمدتاً به وضعیت انسان در عصر جدید, جایگاه تکنولوژی, نیهیلیسم تکنولوژیکی, بحران های پیش رو و راه های برون رفت از این بحران ها می پردازد. آثاری چون (عصر تصویر جهان),2 (پرسش از تکنولوژی),3 (نامه ای در باب اومانیسم),4 نیچه,5 (منشأ اثر هنری),6 (گفتاری درباره تفکر),7 متافیزیک چیست؟,8 (باریکه راه مزرعه) و ده ها اثر دیگر از جمله آنهاست, گرچه رگه های اصلی این تفکرها در هیدگر متقدّم و حتی کتاب اصلی او هستی و زمان9 قابل ردیابی است.<br /> هیدگر فیلسوفی است که نفوذ تأثیرات وی از حوزه مباحث فلسفی فراتر رفته است; نه تنها فیلسوفان, بلکه الاهیدانان, هنرمندان, شاعران, روان شناسان و تاریخ نگاران در حوزه های مختلف نیز از وی تأثیر پذیرفته اند. وی اولین فیلسوفی است که مباحث مهمی چون نیهیلیسم و تکنولوژی را از منظر وجودی نقادی و موشکافی کرده است.<br /> وسعت و قلمرو نوشته های وی نیز پرحجم و گسترده است; از همین رو, بسیاری وی را بزرگ ترین فیلسوف قرن بیستم نامیده اند. هیدگر متفکری است که بر وسعت افق ذهن بشر افزوده و ابعاد جدیدی برای تفکر مطرح کرده است. در عصر حاضر الاهیدانان بسیاری در مورد فلسفه و اندیشه او قلم زده اند. فاصله نگاه موافقان و مخالفان اندیشه های وی به طرز عجیبی زیاد است.<br /> هیدگر متقدّم10 تلاش می کند با ارائه هستی و زمان, بحران غرب را حل کند. وی معتقد است بسیاری از بحران های موجود در دنیای مدرن حاصل انحراف در تاریخ غربی است. و هیدگر متأخر ضمن بیان مشکلات عصر جدید و انسان معاصر سعی می کند طرحی نو دراندازد و راه های برون رفت را بگشاید. نامی که وی بر تارک آثار خود می گذارد, (راه ها) است.11 با این همه, بسیاری از شارحان و شاگردان وی معتقدند, هم بستگی کاملی در آثار اولیه و بعدی او وجود دارد و همه آثار وی هدف واحدی را دنبال می کنند. گفته شده که مسئله اصلی هیدگر بحران انسان معاصر غربی است و همان طور که او بحث کرده این بحران ریشه در اندیشه فلسفی غرب و ظهور تمدن و دوران جدید علم و تکنولوژی دارد. این بحران ابعاد متعدّدی دارد که نوشتار حاضر در صدد است با استفاده از آثار هیدگر و شارحان مهم او تقریری از وضعیت انسان در عصر مدرنیته, بحران های موجود و راه های برون رفت انسان معاصر از این بحران ها ارائه کند.