علم پیامبر و امام در تفسیر «من وحی القرآن»

Abstract

علم پیامبر و امام که در علم کلام اسلامی اصطلاحاً «علم امام» ‌گفته می‌شود، هرچند از مقولاتی است که بیشتر دانشمندان و متکلمان اسلامی، اعتقاد بدان را از ضروریات دینی به شمار نمی‌آورند، ولی در مجامع علمی و محافل مذهبی شیعه، گاه همچون ضروریات دینی، مورد بحث و گفتگو بوده و چه بسا که در قرون اخیر، حوزه‌های علمیه را با چالش مواجه نموده و گرایش‌های فکری ناهمسانی را به وجود آورده است؛ چنانچه گاه برخی را چاره‌ای جز سکوت یا احتیاط و همگرایی نبوده است. حال با وجود چنین جوّی، سید محمد حسین فضل‌الله ـ صاحب تفسیر «من وحی القرآن» ـ سکوت را در این مقوله جایز ندانسته و آنجا که تفسیر آیات اقتضای بحث را داشته، با جرأت قلمی و رویکرد قرآنی، بدان پرداخته است. اما اینکه وی دارای چه مطالبی در این زمینه بوده و در میان اصحاب نظر در زمره کدام گرایش‌ فکری قرار می‌گیرد و دارای کدامین برجستگی‌های فکری در آن است، مطلبی است که در این جستار به دنبال آن خواهیم بود.