پژوهشی در جایگاه ارزشی تجوید و سهم آن در خوشخوانی و تغنّی قرآن کریم

Abstract

امروزه یکی از ارکان اصلی تغنّی و زیباخوانی قرآن که مورد توجه جدی قاریان و مخاطبان ایشان است، به کارگیری قوانین تجویدی در کنار دیگر مؤلفه­های مؤثر مانند «صوت ‌و ‌لحن» و رعایت «وقف و وصل» در تلاوت قرآن است. قرائنی تاریخی ـ روایی، کاربرد هنرهای صوتی را در قرائت قرآن مورد تایید قرار داد­ه­اند اما در رابطه با جایگاه احکام تجویدی در خوشخوانی قرآن، اختلاف نظر است. عده­ای، به ویژه اهل سنت، با تکیه بر حدیث «سبعة احرف»، با قداست­بخشی به قرائت‌‌های گوناگون، چه اختلاف الفاظ (فرش‌الحروف) و چه اصول قرائت ( احکام تجویدی) ـ که در دوره‌های گوناگون بر زبان قاریان مشهور جاری بوده است ـ آن‌ها‌ را برگرفته از تعالیم پیامبر^(ص) دانسته‌اند. این پژوهش با بررسی­های تاریخی و مصداقی نشان می‌دهد که عمدۀ قواعد تجویدی، زائیدۀ عواملی همچون لهجه­های عربی بوده و به تدریج قداست یافته است و نمی­توان برای اغلب قوانین آن همچون ادغام، فتح، اماله و مد جایگاه شرعی قائل شد.<br />