جایگاه و کارکرد اشعار و امثال عربی در تفسیر مجمع البیان طبرسی

Abstract

از کهن‌ترین گرایش‌هاى تفسیری، تفسیر ادبى است که با تمرکز بر علوم ادبی (لغت، صرف، نحو و بلاغت) به دنبال فهم صحیح آیات قرآن کریم می‌باشد. «مجمع البیان فی تفسیر القرآن» امین الاسلام فضل بن حسن طبرسی (د. ۵۴۸ هـ.ق) از جمله تفاسیر جامع اجتهادی و از حیث ادبی از غنی‌ترین آن به شمار می‌آید. طبرسی در این کتاب با طرح جنبه‌های معناشناسی واژه‌ها، إعراب آیات، تحلیل‌های صرفی، قرائت‌های قرآنی و مباحثی از این دست، به این علم، خدمت شایانی کرد. نگارنده این سطور، رویکرد مؤلّف را در استفاده از اشعار و امثال عربی برای ارائه یک تفسیر جامع بررسی نموده است. پژوهش حاضر بیان‌گر آن است که مفسّر ارجمند برای تأیید یا تبیین یا ردّ مباحث و دیدگاه های لغوی، صرفی، نحوی، بلاغی، اعتقادی و وجوه قرائات به ابیات و مثَل های عربی استشهاد کرده است. روش تحقیق، به صورت کتابخانه‌ای و مبتنی بر تجزیه و تحلیل داده‌ها می‌باشد.