تحلیل روانکاوی دین در اشعار سیمین بهبهانی با تکیه بر نظریۀ اریک فروم

Abstract

رابطه‌ی میان قرآن، دین و روان­شناسی نوین یکی از مباحثی است که مورد توجه روان‌شناسان قرار گرفته است. اریک فروم نسبت به دین رویکرد مثبتی دارد. او پیشوایان دینی و روان­کاوان را به مقابله با فساد روحی در جوامع صنعتی ترغیب می­کند. از دیدگاه وی، دین سیستم فکری و عملی است که هیچ فرهنگی در گذشته و آینده نمی­تواند بدون اتّکا به آن وجود داشته باشد. وی دین را به دو دسته‌ی اقتدارگرا و انسان­گرا تقسیم می­کند. در مقابل دین­گرایی در اشعار سیمین بهبهانی بسیار ساده و لطیف است. این نوع نگاه به شریعت از قرآن، سنت­ها و آداب و رسوم جامعه‌ی وی نشأت گرفته است. هدف از این جستار، بررسی روانکاوی دین در اشعار سیمین بهبهانی بر اساس دیدگاه روان­شناسی اریک فروم است و این که مسأله‌ی دین با توجه به مؤلفه­هایی که در طبقه­بندی ادیان فروم انجام شده است؛ در دین مبین اسلام با تکیه بر اشعار بهبهانی می­تواند مطابقت داشته باشد. روش پژوهش در این مقاله، تحلیلی – توصیفی است. یافته­های پژوهش نشان می­دهد که مؤلفه‌های ادیان اقتدارگرا و انسان­گرا با تکیه بر نظریه‌ی فروم، در دین اسلام و شریعت­گرایی بهبهانی بر اساس آیات قرآنی، روایات و احادیث قدسی دارای اشتراک­ها و اختلاف­هایی است.