اثر عوامل محیطی و پایه های مادری بر برخی صفات بذر چغندرقند

Abstract

<strong>درصد بذر استاندارد و قوه نامیه مکانیکی (درصد مغزدار بودن) </strong><strong>د</strong><strong>ر چغندرقند</strong><strong>از صفات مهم در تولید بذر می باشند.</strong><strong>در این </strong><strong>تحقیق، اثر عوامل محیطی و پایه­های مادری </strong><strong>بر</strong><strong> عملکرد، درصد قوه نامیه مکانیکی</strong><strong>، </strong><strong>درصد</strong><strong> جوانه­زنی</strong><strong> و ضریب تبدیل ده سینگل­کراس چغندرقند مورد </strong><strong>بررسی قرار گرفت.</strong><strong> آزمایش </strong><strong>در قالب طرح پایه بلوک‌‌های کامل تصادفی با چهار تکرار </strong><strong>در سال</strong><strong>‌</strong><strong>1393 در اردبیل، فیروزکوه و کرج ا</strong><strong>ن</strong><strong>جا</strong><strong>م</strong><strong> شد</strong><strong>. </strong><strong>سینگل­کراس­ها از تلاقی ده پایه مادری نرعقیم و یک پایه پدری ایجاد شدند. </strong><strong>نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که </strong><strong>اثر متقابل</strong><strong> محیط و پایه­های مادری بر عملکرد بذرخام، بذر استاندارد، بذر قابل فروش، ضریب تبدیل،</strong><strong>درصد قوه نامیه مکانیکی</strong><strong>قبل از پوک­گیری و </strong><strong>درصد وزنی </strong><strong>بذر قابل فروش </strong><strong>معنی‌دار بود</strong><strong>. </strong><strong>محیط و </strong><strong>پایه­های مادری</strong><strong>، </strong><strong>درصد وزنی </strong><strong>بذر استاندارد، درصد قوه نامیه مکانیکی بعد از پوک</strong><strong>‌</strong><strong>گیری</strong><strong>و </strong><strong>درصد</strong><strong> جوانه­زنی </strong><strong>را تحت تأثیر قرار دادند</strong><strong>. </strong><strong>لیکن نتایج نشان داد که </strong><strong>درصد بذر مغز­دار جوانه­نزده </strong><strong>تنها</strong><strong> تحت </strong><strong>تأثیر</strong><strong> محیط می­باشد</strong><strong>. </strong><strong>درصد قوه نامیه مکانیکی </strong><strong>قبل از پوک­گیری در کرج، اردبیل و فیروزکوه به ترتیب 90/41، 69/73 و 40/91 درصد بود. در نتیجه عملکرد بذر قابل فروش و ضریب </strong><strong>تبدیل</strong><strong>سینگل­کراس­ها در کرج و سپس اردبیل نسبت به فیروزکوه برتری معنی­داری داشتند.</strong><strong>نتایج نشان داد که ا</strong><strong>ثر محیط بر </strong><strong>زمان اولین گل باز شده</strong><strong>و </strong><strong>باز شدن 50% گل­ها،</strong><strong>معنی‌دار بود. لیکن </strong><strong>پایه­های مادری و پایه پدری در زمان شروع گل­دهی و </strong><strong>باز شدن 50 درصد گل­ها</strong><strong>در کرج، اردبیل و فیروزکوه، هم­زمان بودند. بیشترین </strong><strong>درصد وزنی </strong><strong>بذر قابل فروش</strong><strong> به سینگل­کراس­های </strong><strong>MS SB17 * OT 231</strong><strong>،</strong><strong>MS SB37 * OT 231</strong><strong> و </strong><strong>MS 7112 * OT 231</strong><strong>در کرج و در اردبیل</strong><strong> به سینگل­کراس</strong><strong>MS SB37 * OT 231</strong><strong>به ترتیب حدود 64 ، 61 و 47 درصد</strong><strong> تعلق داشت.</strong><strong>بنابراین، بر اساس نتایج این مطالعه استنباط می شود </strong><strong>که </strong><strong>کوتاه بودن دوره رشد زایشی همراه با یکنواختی رشد بوته­ها در یک سینگل­کراس، می­تواند در نهایت به افزایش رسیدگی یکنواخت و ضریب تبدیل بذر منجر شود. بیشترین و کمترین درصد جوانه­زنی به سینگل­کراس­های </strong><strong>MS SB16 * OT 231</strong><strong>و</strong><strong>MS 452 * OT 231</strong><strong> به ترتیب با 91/84و 79/33 درصد </strong><strong>تعلق داشت.</strong>