وصیت و رضایت ولی در برداشت عضو

Abstract

با توجه به این‏که، با مرگ انسان بسیاری از حقوق وی قطع می‏شود و او تکویناً فاقد هرگونه اختیار و توانایی و تسلط نسبت به خویش می‏گردد و همچنین از جهت شرعی و عرفی رعایت احترام میت و حفظ حرمت او واجب می‏باشد، این سؤال پیش می‏آید که، آیا اساساً انسان این اختیار و قدرت شرعی را دارد، که بتواند نسبت به تصرف در جسمش بعد از مرگ و به نحو برداشت اعضا از پیکرش جهت پیوند تصمیم‏گیری نماید و آیا می‏تواند در این باره وصیت کند؟ همچنین در ادامه این سؤال مطرح می‏شود، که آیا اولیاء میت نیز نسبت به جسد مولی‏علیه دارای حق تصرف و حق تصمیم‏گیری می‏باشند و آیا رضایت آن‏ها در این‏باره نقش و مدخلیت دارد؟ جهت پاسخ به این سؤالات مسأله را در دو مبحث وصیت و ولایت مورد بررسی قرار می‏دهیم. چراکه ماده واحدۀ قانون «پیوند اعضای بیماران فوت شده یا بیمارانی که مرگ مغزی آن‏ها مسلم است» مصوب سال 1379، وصیت بیمار یا موافقت ولی میت را شرط دانسته است. دایان نیز بین دیدگاه موافقین برداشت عضو از میت بنا بر وصیت وی، و دیدگاه مخالفین این کار، از نظر مبنایی، اختلاف ماهوی و تفاوت ریشه‏ای یافت می‏شود. ولیِ شرعی دارای حق تصرف در جسم و اعضای مولی‏علیه به نحوی که بتواند اجازه برداشت عضو را بدهد، نمی‏باشد و اذن اولیاء میت کاشف از اذن و رضایت صاحب عضو می‏باشد، لذا این اذن نافذ و معتبر بوده، به عنوان مجوز برداشت عضو محسوب می‏شود.