ساختارشکنی تقابل‌های دوسویه در داستان‌ کوتاه «سجل أنا لست عربیة» (بر اساس نظریۀ گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف)

Abstract

ساختارشکنی تقابل‌های دوسویه در داستان‌ کوتاه «سجل أنا لست عربیة» (بر اساس نظریۀ گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف) چکیده بر پایۀ الگوی سه بعدی نورمن فرکلاف در تحلیل گفتمان انتقادی، یک «متن» می‌تواند، توأمان نقشی اساسی در بازتولید روابط قدرت و پیرو آن، تثبیت نابرابری‌های اجتماعی داشته باشد و یا آغازی برای یک راهبرد مخالف در برابر نابرابری باشد. برپایه‌ این نظریه، در بیشتر جوامع «جنسیت»، یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های نابرابری‌ است که توسط مؤلف و در گفتمان‌ متون، تقویت و یا تضعیف می‌شود. هدف از این پژوهش، بررسی کلیشه‌‌های جنسیتی و تقابل مرد و زن در داستان «سجل انا لست عربیة» نوشتۀ غاده سمان است، تا با روشی توصیفی-تحلیلی و با تاکید بر نظریه انتقادی فرکلاف و ابزارهای زبان‌شناختی‌ای که او برای بررسی مفاهیم قدرت، ایدئولوژی و نابرابری در متن ارائه می‌دهد، به این مهم دست یابد. بدین معنا که شخصیت‌های این داستان، دربرابر کلیشه‌هایی که گفتمان حاکم برای آنان در نظر گرفته، چه موضعی‌ می‌گیرند؟ آیا با بازتولید گفتمان غالب جامعه سنتی در جهت تثبیت ایدئولوژی مردسالاری گام برمی‌دارند یا اینکه با شالوده‌شکنی، در برابر این گفتمان می‌ایستند؟ پس از بررسی متن در سه رویۀ زبان‌شناختی، گفتمانی و اجتماعی، به نتایجی دست یافتیم که بیانگر این است که نویسنده، با تأثیرپذیری از اندیشه‌های فمینیستی، خواننده را با تقابل‌های دوسویۀ جنسیتی، هویتی و در واقع چالش سنت و مدرنیته روبه‌رو ساخته که در پایان داستان با ساختارشکنی زن و غلبۀ موقتی هویت غربی به پایان می‌رسد.