منطقپژوهی
مرور بر اساس
مجموعههای این پایگاه
ارسال های اخیر
-
در باره طبیعت گزارههای ماینونگی
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)این مقاله جستاری دربارهی طبیعت گزارههای ماینونگی است. اینها گزارههایی هستند که در آنها خاصیتی بر شیئی ناموجود حمل میشود چنانکه بتوان آن را صادق انگاشت. نشان میدهم که تعمیم رویکردهای متداولِ تبیین طبیعت گزارهها چنانکه ...
-
ارسطو و دوگانۀ کلّیـجزئی
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)ارسطو از «کلّی» تعریفی به دست میدهد که یان لوکاشویچ آن را، به دلیلِ در بر نگرفتنِ کلّیهای تهی، غیر جامع میداند. افزون بر این، تعریفی که ارسطو از جزئی به دست میدهد به دو شیوه قابل فهم است: (1) جزئی تنها بر یک چیز حمل ...
-
نقدی بر مقاله «پارادوکس امتناع تناقض: گزارش و گشایش»
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)در مقالهای با عنوان «پارادوکس امتناع تناقض: گزارش و گشایش»، مهدی عظیمی کلامی از ملاصدرا در پاسخ به پارادوکس امتناع تناقض ذکر می کند و بیان می کند که ملاصدرا با فرض اینکه «اجتماع نقیضان» موضوع و «ممتنع» محمول است، اجتماع ...
-
بسط منطق زالتا بر اشیای معمولی انتزاعی
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)چکیده در تقسیمبندی اشیا مطابق نظریه شیء نوماینونگی زالتا، اشیا یا معمولی هستند و یا انتزاعی. طبق این رویکرد، اشیای معمولی ویژگیها را نمونهگیری میکنند و اشیای انتزاعی، ویژگیها را کدگذاری میکنند. با این همه، به نظر ...
-
نقدی بر دیدگاههای خاص نبوی در مبانی منطق فلسفی
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)از آنجا که مبانی منطق فلسفی، نوشتهی دکتر لطفالله نبوی، نخستین کتاب فارسی در زمینهی دشوار منطق فلسفی است، علیالقاعده بیاشکال نیست. از اینرو در این مقاله کوشیدهایم تا به نقد دیدگاههای خاص خود نگارنده در این کتاب ...
-
بررسی انتقادی یک نقد در بارة نظام غیرتابعارزشی منطق پایة گزارهها؛ آیا تز ارسطو و تز بوئتیوس اثبات میشود؟
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)در منطق کلاسیک گزارهها از جملة «اگر P آنگاه Q» نمیتوان نتیجه گرفت که «چنین نیست که اگر P آنگاه ∼Q». این استدلال که شرطی وابستة آن به تز بوئتیوس معروف است، شواهد موافق فراوانی در حوزة روابط علّی، معنایی و صوری (منطقی) ...
-
صوریسازی مراتب حجیت شرعی با استفاده از شرطیهای غیرکلاسیک
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)در فرایند نمادینسازی استدلالهای فقهی با ادلهای مواجهیم که به لحاظ حجیت و اعتبار در مراتب گوناگونی قرار دارند. دو دسته مهم از این دلایل امارات و اصول عملیه هستند، که در نهاد شریعت حجت به شمار میروند و دارای اعتبارند. ...
-
جهت عقدالوضع در منطق موجهات از دیدگاه فارابی و ابنسینا
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)بنابر ادعای فخر رازی و طوسی، جهت عقد الوضع در نگاه فارابی امکان و در نگاه ابن سینا فعلیت است. آنها پس از این انتساب، دیدگاه فارابی را نادرست و دیدگاه ابن سینا را تایید میکنند. اگرچه فارابی اشاره مستقیمی به جهت عقد الوضع ...
-
غزالی و تعامل منطق و علوم اسلامی
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)علم منطق با پیشینهای به عمر تفکر بشریت، بوسیلة اندیشمند یونانی ارسطو (322-384 ق.م) تدوین شد و شارحان اولیه او آن را در نه بخش و تحت عنوان «ارگانون» درآوردند. این اثر در صدر اسلام توسط مسحیان سریانی به تدریج به زبان عربی ...
-
تحلیل کاربردهای دلالتی و وصفی براساس افعال غیرمستقیم گفتاری
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)یکی از پرسشهای مهم در باب توصیفات معین، تفاوت میان کاربردهای دلالتی و وصفی از این توصیفات است. دانلان به نظریههای راسل و استراوسون درباره توصیفات معین به این دلیل که هر دوی آنها موفق نمیشوند کاربرد دلالتی را توضیح دهند، ...
-
تحلیل مبنایی دیدگاه علامه طباطبایی(ره) در حمل ذاتیات بر ذات و پاسخ به اشکالات
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-06-22)با نظر به تقسیم حمل، به حمل اولی ذاتی و حمل شایع صناعی، در تعیین مصادیق و تطبیق با اقسام اختلاف نظرهایی بوجود آمده است، از جمله درباره کیفیت حمل ذاتیات بر هم و بر ذات، دیدگاههایی مطرح است. مشهور حمل جنس و فصل بر نوع و بر ...
-
گسترشی از منطق اثباتها با عملها
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-06-22)منطق های توجیه خانواده ای از منطقها هستند که در زبان آن ها می توان اثباتهای ریاضی یا توجیههای معرفتی را بیان کرد. این منطق ها را می توان منطق های معرفتی در نظر گرفت که در آنها توجیه (دلیل یا شاهد) دانش یا باور به یک ...
-
بررسی قاعده نقض تالی در منطق سینوی در پرتو بحث ماهیت قضایای شرطی متصل جزئیه
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-06-22)در سنت منطق سینوی قاعدهای وجود دارد که مطابق آن میان هر دو قضیه شرطی متصل با کمیت یکسان و کیفیت متفاوت، مقدم یکسان و تالی نقیض هم دارند، تلازم برقرار است. این قاعده، نقض تالی نامیده شده است. منطقدانان سینوی در مورد این ...
-
مسائل بهطورمطلق حلناپذیر و رایانههای خارقالعاده
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-06-22)ابتدا، در پرتو آراء ففرمن، به بررسی دوگانۀ گودل میپردازیم مبنی بر اینکه یا تواناییهای ذهن انسان از هر ماشین متناهی فراتر است، و یا معادلات ریاضی از نوع دیوفانتی وجود دارند که به طور مطلق حلناپذیر هستند. سپس برهان پاتنم ...
-
منطق وجهی نرمال دوموضعی
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-06-22)در این مقاله، ابتدا معناشناسی کریپکی برای منطق وجهی نرمال با یک عملگر دو موضعی را تعریف کرده و سیستمی به نام K^2 را که نسبت به این معناشناسی درست و تمام است را معرفی خواهیم کرد. سپس دو نوع ترجمه ارائه خواهیم کرد و با استفاده ...
-
راسل و موجهات
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-06-22)امروزه منطق موجهات یکی از حوزههای مهم منطق است ولی در ابتدای ظهور منطق جدید، به این شاخه منطقی توجه چندانی وجود نداشت و حتی پایهگذاران منطق جدید ازجمله راسل موضعی ضد موجهاتی داشتند. یکی از عواملی که راسل را به اتخاذ چنین ...
-
نظام غیرتابعارزشی حاجحسینی
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-06-22)مرتضی حاجحسینی در ویراست دوم کتاب خویش «طرحی نو از اصول و مبانی منطق» چهار منطق ناکلاسیک معرفی کرده است: 1. نظام تابعارزشی، 2. نظام غیرتابعارزشی، 3 و 4. ترکیبهایی از دو نظام نخست که طبیعتا گسترشهایی از آن دو به شمار ...
-
ادات منطقی در منطق های نامتعارف براساس نظریه تنوع معنای کواین
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-06-22)تبیین معنای ادات منطقی در این نوشته، ذیل مباحث معرفت شناسی و سمنتیکی است و رویکردی فلسفی-منطقی دارد. همچنین حوزۀ فلسفۀ زبان و ارتباط بین دستور زبان و منطق، از دیگر قلمروهایی است که به آن پرداخته شده است. پس از شکل گیری ...
-
نظریه های صدق عرفی فراسازگار و پارادوکس کری
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-06-22)صدق عرفی، T(x)، محمولی است که در خود زبان بر تمام جملههای زبان حمل میشود و در ضمن برای هر جملهی مانند A در زبان T(˹A˺)↔A نتیجه میشود. تارسکی برای اجتناب از پارادوکس دروغگو و تریویال شدن زبان (نظریه) مجبور شد از مفهوم ...
-
آیا رمزیسازی واقع گراییساختاری را بیمعنی میکند؟
(پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-06-22)رمزیسازی یکی از روشهایی است که فلاسفه درمورد صوریسازی واقعگرایی ساختاری پیشنهاد کردهاند. کتلند (2004) ضمن ارائه توضیحاتی درمورد رمزیسازی نظریهها و بیان مفاهیمی مرتبط با این روش، صورتبندیای از مسئله نیومن ارائه ...
