تحلیل اثر تدلیس ثالث بر نکاح زوجین

Abstract

نکاح در زمره‎ی عقود لازم است. ویژگی عقد لازم این است که هیچ‌کدام از طرفین نمی‎توانند بدون علّت قانونی آن را فسخ نمایند. نظر به اهمّیت ازدواج در روابط اجتماعی اسباب فسخ آن محدود بوده و در شرع و قانون احصاء شده که یکی از این موارد تدلیس است. بعضی حقوقدانان معتقدند که تدلیس در صورتی موجب فسخ می‎شود که از سوی یکی از طرفین عقد انجام‌گرفته باشد؛ ولی با توجّه به منابع فقهی روشن می‎شود که دلیلی برای اختصاص تدلیس به طرفین عقد نکاح وجود ندارد و چنانچه تدلیس از جانب شخص ثالث صورت بگیرد. مانعی جهت ایجاد حق فسخ برای طرفی که از تدلیس دچار ضرر شده وجود ندارد؛ مشروط بر آن‌که زوج یا زوجه با مدلّس تبانی کرده باشد. در فقه معولاً از تدلیس زن سخن گفته‌شده؛ ولی می‎توان آن را در مورد مرد نیز صادق دانست. متضرّر در تدلیس می‎تواند طبق قاعده­ی غرور و قاعده­ی لاضرر برای مطالبه خسارات وارده به مدلّس مراجعه نماید و همچنین قانون‌گذار برای تدلیس‎کننده در نکاح طبق مادّه‌ی 647 قانون مجازات اسلامی مصوّب 1375 مجازات کیفری پیش‌بینی نموده است.