گزینش لاین‌های گندم نان متحمل خشکی براساس شاخص‌های تحمل و تحلیل شجره‌ای

Abstract

در این تحقیق تعداد 291 لاین گندم نان با هدف انتخاب لاین‌های متحمل تنش خشکی آخر فصل به روش مشاهده‌ای بدون تکرار در دو شرایط نرمال و تنش مورد مطالعه قرار گرفتند. از صفات درصد سبز، تعداد روز تا سنبله دهی، رسیدگی فیزیولوژیک، ارتفاع بوته، رنگ دانه، وزن هزار دانه، درصد خوابیدگی، ریزش دانه، و عملکرد دانه یادداشت برداری شد. شاخص‌های STI ، TOL ، GMP ، MP و SSI برای صفات وزن هزاردانه و عملکرد دانه در کلیه ژنوتیپ‌ها محاسبه شدند و در نهایت تعداد 34 لاین برتر و متحمل تنش خشکی آخر فصل با توجه به شاخص‌های STI و SSI در دو مرحله مورد گزینش قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل شجره‌نامه لاین‌های انتخابی نشان داد که ژنوتیپ‌های PASTOR ،WBLL1 ،SKAUZ و Y50E به ترتیب با 21/11 ، 34/6، 04/4 و 04/4 درصد بیشترین سهم و ژنوتیپ‌های CHIBIA ،KACHU و 1-73-240 به ترتیب با 01/0، 02/0 و 02/0 درصد کمترین سهم را در ریخته ارثی لاین‌های متحمل تنش خشکی آخر فصل داشتند. همچنین سهم برخی از ارقام گندم مانند امید، پیشتاز، پارسی، مرودشت، البرز و اترک در ریخته ژنتیکی لاین‌های انتخاب شده به ترتیب 78/2، 39/2، 47/1، 47/1، 44/1و 09/0 درصد بود. با توجه به نتایج پیشنهاد می‌شود که علاوه بر ارقام گندم فوق می‌توان از ارقامی که دارای ریخته ارثی ژنوتیپ‌های PASTOR ، KAUZ ، SKAUZ ، WBLL1 ، PBW343 ، Y50E و MUNAL #1 ‌باشند نیز در برنامه تولید ژرم پلاسم با صفات زراعی مناسب و متحمل تنش خشکی آخر فصل در اقلیم معتدل کشور استفاده کرد.