اثرات تنش خشکی و ریزگرد بر عملکرد و برخی خصوصیات فیزیولوژیک در گیاه سورگوم دانه ای (Sorghum bicolar L.)

Abstract

خشک‌سالی‌های اخیر علاوه بر ایجاد تنش خشکی موجب بروز پدیده ریزگرد بویژه در غرب کشور شده است. تأثیر تنش خشکی و ریزگرد بر خصوصیات فیزیولوژیک گیاه سورگوم دانه‌ای (Sorghum bicolar L.) در آزمایشی بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی به‌صورت کرت‌های خرد شده با 4 تکرار در تابستان سال‌های 1395 و 1396 در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان مورد بررسی قرار گرفت. تنش خشکی از طریق آبیاری پس از 60 (آبیاری مطلوب)، 90 و 120 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس الف به‌عنوان عامل اصلی و پاشش ریزگرد در سه سطح عدم کاربرد (شاهد) و کاربرد 50 و 100 میلی‌گرم در متر مکعب هوا به‌صورت شبیه‌سازی در کرت‌های فرعی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تنش خشکی شدید موجب کاهش معنی‌دار میزان کلروفیل-های ‌a وb و محتوی نسبی آب برگ پرچم (از 81 به 71 درصد) و عملکرد دانه (از 8741 به 6743 کیلوگرم در هکتار) نسبت به تیمار شاهد شد، ولی قندهای محلول (از 3/4 به 9/7 میلی‌گرم بر گرم ماده تر)، محتوی پرولین (از 25/0 به 66/0 میلی‌گرم بر گرم ماده تر) و درجه حرارت برگ افزایش معنی‌داری داشت. اگرچه اثر ریزگرد بر هیچ‌یک از صفات معنی‌دار نشد، لیکن با افزایش غلظت ریزگرد بطور خطی از محتوی نسبی آب برگ پرچم کاسته و بر درجه حرارت برگ افزوده شد.