تعیین اثر نهایی عوامل اقلیمی و فنوتیپی بر ریسک و میانگین عملکرد لاین‌های گندم آبی در تحقیقات به نژادی

Abstract

اهداف این پژوهش، تعیین آثار نهایی مستقیم و غیرمستقیم عوامل اقلیمی و فنوتیپی، سال معرفی رقم به عنوان تلاش به‌نژادگران و عوامل مکانی و روند زمانی بر میانگین و واریانس عملکرد دانه لاین‌های گندم آبی کشور یود. در این مطالعه، داده‌های پنل از 24 ایستگاه تحقیقات کشاورزی طی دوره 1393-1374 جمع آوری شد. روش تحقیق استفاده از رویکرد تعادل جزیی بوده بطوریکه برای تعیین آثار نهایی از تابع تولید تصادفی جاست- پاپ و تحلیل فضایی دوربین استفاده گردید. طبق نتایج، متغیرهای مورد مطالعه در این پژوهش به روش ایم، پسران و شین مانا بودند. اثر نهایی مستقیم کلیه متغیرهای فنوتیپی( تعداد روزهای تا ظهور سنبله، تعداد روزهای تا رسیدن فیزیولوژیکی، طول دوره پر شدن دانه و وزرن هزار دانه ) و متغیرهای اقلیمی ( میانگین درجه حرارت سالانه و مجموع بارندگی در فصول زراعی ) بر میانگین و واریانس عملکرد دانه لاین‌های گندم نان آبی از لحاظ آماری معنی‌داری بود. اثر نهایی مستقیم متغیرهای روند زمانی و سال معرفی رقم، بر میانگین و واریانس عملکرد دانه لاین‌های گندم آبی در طول دوره مثبت ولی از لحاظ آماری معنی دار نبود. تلاش به‌نژاد‌گران توانست در طول دوره، سالانه میانگین عملکرد دانه لاین‌های گندم نان آبی را 69/5 کیلوگرم در هکتار بهبود بخشد. ضریب تبیین تعدیل شده مدل78/4 درصد محاسبه شد.