انتخاب ژنوتیپ‌های برتر در نسل چهارم موتانت‌های ارقام برنج طارم محلی، حسنی و عنبربو

Abstract

تولید ارقام زراعی مناسب برای کاشت در اراضی شالیزاری، به بررسی ذخایر ژنتیکی و شناسایی مواد گیاهی برتر وابسته است. به منظور بررسی صفات زراعی و عملکرد در 133 موتانت‌ نسل چهارم حاصل از پرتوتابی سه رقم طارم محلی، حسنی و عنبربو، نشاهای این موتانت‌ها به همراه والدین به صورت طرح بلوک‌های حجیم شده (آگمنتد) با 6 بلوک در مزرعه کاشته شدند. برای هر موتانت و شاهد، صفات تعداد روز تا 50% گلدهی، ارتفاع بوته، تعداد پنجه بارور، عملکرد و اجزای عملکرد اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که موتاسیون باعث بروز تنوع معنی‌دار در تمام صفات مورد مطالعه شده است. تجزیه خوشه‌ایِ موتانت‌های حاصل از طارم محلی، حسنی و عنبربو، آن‌ها را به ترتیب به 5، 3 و 4 گروه تقسیم‌بندی کرد. بررسی میانگین صفات نشان داد که موتانت‌ها بطور میانگین نسبت به شاهدها زودرس‌تر بودند. همچنین، موتانت‌ها، نسبت به شاهد مربوطه بین 10 تا 30 درصد کاهش ارتفاع نشان دادند. هرچند از نظر صفت عملکرد تنوع معنی‌داری بین موتانت‌ها دیده شد، ولی در بیشتر موارد، عملکرد موتانت‌ها مشابه با شاهد بود. افزایش عملکرد موتانت‌های انتخابی نسبت به شاهد بین 10 تا 27 درصد بود. در نتیجه آزمایش اخیر، 8 لاین‌ با عملکرد بیشتر نسبت به شاهدها و 12 لاین زودرس و پاکوتاه با عملکرد مشابه شاهد برای مطالعات بعدی انتخاب شدند.