ارزیابی تغییرات مکانی عناصر غذایی پرمصرف در اراضی دانشگاه زنجان

Abstract

یک سیستم کشاورزی زمانی پایدار است، که عناصر غذایی از دست رفته در آن به نحوی جایگزین شود. کودهای شیمیایی یکی از مهم‌ترین منابع تأمین‌کننده عناصر غذایی برای گیاه است که استفاده بهینه از آن‌ها در دستیابی به نتیجه مورد نظر، نقش اساسی دارند. از جمله ابزارهای مناسب در این زمینه نقشه‌های پهنه‌بندی عناصر غذایی است. از طرف دیگر نقشه‌های پهنه‌بندی عناصر غذایی می‌تواند راه‌گشای استفاده مناسب و صحیح از کودهای شیمیایی باشد. در این پژوهش، تغییرات مکانی و نقشه‌های پهنه‌بندی عناصر پر‌مصرف نیتروژن، فسفر و پتاسیم مورد ارزیابی قرار گرفت. برای این منظور 96 نمونه خاک از لایه سطحی (صفر تا 25 سانتی‌متر) و عمقی (25 تا 50 سانتی‌متر) به روش شبکه‌بندی منظم با فواصل 250 متری، در اراضی دانشگاه زنجان جمع‌آوری شد. تجزیه آماری داده‌ها نشان داد که عنصر نیتروژن، کم‌ترین ضریب تغییرات را در بین سایر ویژگی‌ها داشت. نتایج تجزیه و تحلیل‌های زمین‌آماری، گویای تناسب مدل نمایی برای توصیف ساختار تغییرات مکانی عناصر غذایی پرمصرف بود. در اعماق مورد مطالعه کم‌ترین دامنه تأثیر برای عنصر پتاسیم با مقادیر 1/328 و 7/553 متر برآورد شد. نقشه‌های پهنه‌بندی عناصر پرمصرف نشان داد پراکنش این عناصر در منطقه تصادفی نبوده و از یک الگوی مکانی تبعیت می‌کند.