راه‌حل هگل برای دوگانگی ذهن و عینِ دکارتی

Abstract

هدف از جستار کنونی، بررسی راه‏حل هگل در برخورد با ثنویتِ ذهن و عین دکارتی است. معنای چنین دوگانگی‌ای این است که ما در امر شناخت با دو قلمرو جداگانه و کاملاً مباین با یکدیگر روبه‌رو هستیم: قلمرو اندیشه‌ها، باورها، مفاهیم و ذهنیات و قلمرو بیرونی که حاوی اعیان و اشیاء بیرونی است که قلمرو نخست به آن‌ها ارجاع می‌دهند و معطوف می‌گردند. به اعتقاد هگل، ثنویت دکارتی ناشی از یک اشتباه مقوله‏ای است و اساساً نقطه‏ی آغاز سوبژکتیویسم از همان بنیاد غلط است. هگل معتقد است که یک فلسفه‏ی «اصیل» می‏تواند بر این دوگانگی غلبه کند؛ او با طرح اندیشه «مطلق» (Absolute) و ایده این‌همانی در عین تفاوت تلاش کرد از این دوراهی(dichotomy) فلسفی، برون‌شویی بیابد. او همچنین باور دارد که فلسفه نقش مهمی در نظریه‌پردازی «راجع به جهان واقعی» دارد. هگل با تبیین نحوه‏ی شکل‌گیری آگاهی، به ما نشان می‌دهد که این تضاد در درون «ساختار آگاهی» است و با اتخاذ رویکرد درست در تبیین مسأله ذهن/عین از منظر پدیدارشناسانه می‌توان ادیسه‏ی روح را در دل واقعیت نشان داد.