تنوع ژنتیکی برای جذب سدیم و پتاسیم و غلظت پرولین و قندهای محلول در گونه‌های زراعی پنبه (Gossypium sp.) تحت شرایط تنش شوری

Abstract

پنبه به‌عنوان دومین محصول متحمل به شوری بعد از جو مطرح است، در جنس <em>Gossypium</em> گونه‌های دیپلوئید با توجه به منشاء شان تحمل بیشتری نسبت به شوری دارند. به‌منظور بررسی تنوع ژنتیکی تحمل به شوری در گونه‌های مختلف زراعی پنبه و جستجو برای یافتن منابع ژنتیکی متحمل 28 رقم از چهار گونه زراعی جنس <em>Gossypium</em> در قالب 4 آزمایش (دو آزمایش در شرایط تنش شوری و دو آزمایش در شرایط غیر تنش) مورد ارزیابی قرار گرفتند. تنوع بالای بین و درون گونه‌ای برای تحمل به شوری مشاهده گردید، در بین صفات مورد بررسی تنوع ژنتیکی بالا در هر دو سطح پلوئیدی برای صفات K⁺/Na⁺و K⁺مشاهده شده ولی دو صفت میزان اسید آمینه پرولین و قند‌های محلول خصوصاً در دیپلوئید‌ها از تنوع پایینی برخوردار بودند. ارقام گونه <em>G.herbaceum</em>از تحمل به شوری نسبتاً بالایی نسبت به سه گونه دیگر بر خور دارند. ارقام گونه تتراپلوئید <em>G.barbadense</em>نسبت به شوری حساس‌تر از سایر گونه‌ها بوده و به‌طورکلی ارقامی که بیشترین نسبتK⁺/Na⁺را داشتند از عملکرد بالاتری برخوردار بودند. در میان ارقام تتراپلوئید رقم Crema از گونه <em>G.hirsutum</em> با 4884/9 کیلوگرم در هکتار بالاترین عملکرد را در شرایط تنش شوری داشته و در میان دیپلوئید‌ها سرخه سمنان (<em>G. herbaceum</em>) با 1836/5 کیلوگرم در هکتار دارای بیشترین عملکرد در شرایط تنش شوری بود.