حوزه خزر و امنیت ملى جمهورى اسلامى ایران

Abstract

تاپیش از فروپاشى اتحاد شوروى، تنها دو کشور ایران و شوروى در حاشیه دریاى<br /> خزر حضور داشتند. بر اساس فصل 11 قرار داد 1921، هر دو کشور به طور مساوى<br /> حق کشتى رانى آزاد با پرچم خود در این دریا را دارا بودند. قرار داد 1940، میان<br /> ایران و شوروى نیز دریاى خزر را دریاى مشترک بین دو کشور مى‏شناخت. در عین<br /> حال، عملاً به جز قسمت کمى از دریا که شاخص آن، خطى بود که از خلیج حسن قلى از<br /> جنوب شرق دریا به دهانه رود آستارا در غرب کشیده مى‏شد و در اختیار ایران بود،<br /> روس‏ها بقیه دریا را تحت حاکمیت خود قرار داده بودند. در زمان جنگ سرد بین آمریکا و شوروى، دریاى خزر بیان گر مشکل امنیتى خاصى<br /> بین دو بلوک نبود. البته به دلیل وابستگى محمد رضا شاه به غرب، آمریکا با کار گذاردن<br /> دستگاه‏هاى استراق سمع در مرزهاى ایران و شوروى، تحرکات روس‏ها در عمق خاک<br /> آن کشور را زیر نظر داشت.