ترویج علم: مباحث مفهومی، روش ها و اهمیت آن

Abstract

این مقاله نشان می‌دهد که مفاهیم ترویج علم، فهم عامه از علم و ارتباط علمی عمومی، 3 مفهوم به هم پیوسته‌اند. در این بین ارتباط علمی، مفهومی کلی است که 2 مفهوم دیگر را دربرمی‌گیرد. نیاز به افزایش شناخت مردم از علم و افزایش سواد علمی آنها، موجب توجه به این مفاهیم شده است. ارتباط علمی در دو حوزه قابل انجام است: 1) ارتباط افراد حوزه علمی در سطح ملی و بین‌المللی و 2) ارتباط علمی عمومی که به ارتباط عموم با علم توجه دارد. ترویج علم که ناظر بر عمومی‌سازی علم است وافزایش درک عامه از علم، ابزارهایی برای ارتباط علمی تلقی می‌شوند. ترویج علم به روش‌ها و فنونی ناظر است که ساده‌سازی علم را برعهده دارند به طوری که موضوعات و مفاهیم علمی توسط متوسط مردم جامعه فهمیده شود. افزایش فهم عامه از علم هم به میزان شناخت متوسط افراد جامعه از ماهیت و فرایند علم مربوط است. این مقاله پس از روشن کردن مفاهیم مذکور، دلایل توجه به این مفاهیم را شرح می‌دهد. دلایل مرتبط کردن علم به عموم، گستره‌ای از ملاحظات فرهنگی، آموزش، حکومت تا سیاست را دربرمی‌گیرد. رشد توانایی‌های فرید، رشدعلمی جامعه در رشته‌های مختلف، افزایش مشارکت و مسئولیت اجتماعی، رشد قابلیت‌های شهروندی و شمول اجتماعی از جمله این دلایل هستند. اما نکته مهم این است که دلایل توجه به ارتباط علمی عمومی و فماهیم مرتبط آن، وابسته به شرایط است. در این مقاله، 4 روش عمومی‌سازی علم که گام اول در ارتباط علمی علممی را تشکیل می‌دهند، نیز توضیح داده می‌شوند. 3 مدل ارتباط علمی یعنی نقصانی، نقصانی پیچیده و مشارکتی در این مقاله توضیح داده می‌شود.